{"book":"adl0616","page":209,"text":"صفحه ۳\nنمبر ۱۶\n\nاز صنایع خانه های ملکی می یابیم. ولی در اسیای وسطا یعنی ایران و خیوه و بخارا و افغانستان چون نیک نظر کنیم ماشین خانه مبارکه دار السلطنه کابل را عمده ترین همه آنها می یابیم. ذات اعلیحضرت شهریار مکارم آثار معظم محبوب القلوب از ایام شهزاده گی سلطنت آماده گی شاهانه شان تا به این ایام توجیه نظر اکسیر اثر همایونی را به ترقی صنایع آن حصه فرمودند که در وقت حاضر بسی صنعت های فواید نمای مشکل و نفیسی از آن حاصل میشود. بنابرین سراج الاخبار افغانیه که نذر مطالعه کنندگان کرام خود از آثار صنایعی که در ماشین خانه مبارکه از توجه ذات اعلیحضرت پادشاه دل آگاه به ترتیب خواه معظم ما ساخته میشود بحث و بیان نمودن را لازم دانست.\n\nاسلحة حربيه\nمهمترین معمولات صناعیه که از ماشین خانه مبارکه بروی کار می آید عبارت از اسلحه ثقیله مانند طوبها و اسلحه خفیفه مانند تفنگ ها ، و اسلحه جارحه مانند کریچ ها و حربه ها میباشد. ذاتا اصل مقصد از تأسیس و بنیاد این ماشین خانه مبارکه استحضارات آلات حریقه بوده است. ذات اعلیحضرت خاقان مغفور جنت مکین ( ضیار الملة والدین ) در اوایل سلطنت شان محض به مقصد تأمین اسلحه حریقه ماشین خانه مذکوره را بوجود آورده بودند و در زمان سعد اقتران خاقان مغفور همایونی شان حیث در زیر نظارات عین اعلیحضرت پادشاه معظم مقدس که در انوقت شهزاده بزرگ سلطنت معینه افغانستان بودند ماشین خانه مذکور اظهار فعالیت مینمود و از انوقت تا بحال لحظه از فعالیت خود و آنی ایستاده است و روز بروز ترقی کرده رفته است.\nماشین خانه دار السلطنه کابل از اسلحه حربیه این رقم چیز ها را بیرون آورده و می آورد :\n\nاسلحة نارية\n۱— طوبهای جلوی دنباله پر صحرا\n۲— طوبهای دنباله پر قاطری کوهی\n۳— طوب کلان استحکام هر قلعه\n۴— طوب زود فیر غرابی [یعنی تفنگ شیشخان] دو رقم\n۵— تفنگ هنری مارتین رقم پیاده و سوار\n\n۶— تفنگ رقم ۳۰۳ بور رقم پیاده و سوار .\n۷— تفنگ رقم بغل پر .\n۸— تفنگ ۱۲ تکه\n۹— تفنگ ۵ تکه رقم رساله جاغوردار .\n۱۰— تفنگ دو میله شکار .\n\nاسلحة جارحه\n۱— کریچهای افسری رقم غلاف برنجی ، و رقم غلاف طلا و نقره ، و رقم غلاف آهنی .\n۲— کریچهای رساله — یعنی عسکر سواری .\n۳— برچه برای تفنگ ها\n۴— حربه های اصلی بر رقم پناه دار و بدون پناه از رقم پیاده و سواره، و طوپچی ، و خنجر ها و کارد ها و چاقوهای اصلی برای عسکر\n\nترکيب جبه خانه\nدر باب جبه خانه اول چیزیکه در عصر سعادت حضر اعلیحضرت شاهانه بکمال موفقیت و کامیابی در میدان ظهورات فعالانه ماشین خانه کابل بر آمده یکی تجربهٔ تمامی (فیوز) است که بنا بر تشویقات پر مکافات توجهات شاهانه کاریگران خود اولاد و طنین آنرا به تجربه های بسیار کامل العیار ساخته بردی کار آورده اند. دیگر بارود (کارتریج) بی دود است که آنهم از فیض توجهات مراحم آیات شاهانه معرفت عزت مند (محمد رضا بیگ خان) انجنیر از ده مصاله کاردان هفت مصاله قوجه اساسیه آن را در دانش های مکتبی که در ماشین خانه برای آن ساخته شده از محصولات ارضیه خود افغانستان بوجود آمده دو سه مصالح دیگر آن سببی که مبذول در ایام است و همیشه پیدا میشود مانع و مخل در ساختن آن میگردد. بارود سیاه و طوب و تفنگ نیز در کارخانه بارود سازی دولت ساخته میشود با کار طوس ها خصوصاً طوبها بهر رقم : طوبهای یک تکه برنجی که با هر یک خولان بصد بار فیر میشود ؛ با کار طوسی تفنگ پایه برقم خول ورقی و خول کلفت ؛ کار طوسی به رقم تفنگ ۳۰۳ بور ؛ کار طوس تفنگ بغل پر؛ کار طوس تفنگ چرائی شکار و غیره.\nمحفظه های طوب از رقم ضرب نل فولاد و قسم پیاده و سوار و محفظه های کار طوس تفنگ هر رقم مذکور.","chars":3026,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00209.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/209","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/209","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}