{"book":"adl0616","page":1719,"text":"سال نجم شماره ۲۱\n\nعنایت عسکریه\n\nبمناسبت شرف رمضان فیضرسان\nغزوات جلیله پیغمبری\n( مقدمه )\n\nدیشب در کتبخانه عاجزانه ام قرار عادت مستمری گشت و گذار عالم عرفان داشتم، چنانچه هر شب یکی از کتابها را گرفته بقدر یک ساعت پیش از منام مطالعه می کنم - دیشب بهمین عنوان جلیل مافوق يك كتابی بدستم افتاده - با وجود یکه یکبار پیش ازین سرتا پیا مطالعه اش نموده بودم باز هم بتأثير قدسيت تخمیر آن مرزجان - یعنی کتاب علویت برهان - تاب آور مقامت نشده - دوسه شبی را که به اتمام مطالعه آن در او روم چنان سرشار نشئه موضوع خورشید طلوعی گردیده که وجدانم مرا مجبور نمود تا ازین قشه - دار فضیلت برادران وطن عزیزم را نیز بی بهره نگذاشته ترجمه بعضی بازچهای انرا بزبان فارسی و طی درج اخبار صحایف که ترجمان افکار این عبد ناینکار است نمایم .\n\nاما از همه بیشتر بك چند کلمه از اصل موضوع این کتاب مستطاب تحت باید راند ، که چیست و از چه تحت میراند : این کتاب ، بعنوان [ صحیفه های مفاخر عسکریه ] و باز در زیر عبارت مذکوره بنام ( غزوات جلیله پیغمبری )، از طرف بك عسكر - هم تمام مسلمان يك عسكر - ( احمد رفيق ) نام يك ( بلوك عشر ) صنف نظامی دولت علیه عثمانیه تألیف شده است . جزاه الله خيرا .\n\nمؤلف مشار اليه در مقدمه کتاب خود چنین آغاز سخن میکنند : « در حرب ، شاهد مقادریت را بدست آوردن، بوجود دوقوت مهمه قایم و دایم میباشد: یکی (قوه مادیه) ، دیگری (قوه معنویه) . قوه مادیه ، ان قوتیست که عبارت از آلات و ادوات و اسباب علمی و عملی جنگ است. مانند احوال و وضعیت وقت و زمان را ملاحظه کردن، ترقیات فنیه حریه را بروی کار آوردن، و ان ترقيات فنیه را بوضع وحركات دشمن در زیر مدنظر تدقیق و تطبیق گرفته استعمال کردن . و آثار فنیه که تا به الآن برای فنون حربه بوجود آمده است با همه آنها تطبيقات و عملیات حربه را اجرا کردن از جمله چیز ها نیست که ( قوه مادیه ) به آن حاصل میشود و بدست میآید . «اما (قوه معنویه) يك قوت غير مرئی - يعنى يك قوتیست که بچشم دیده نمیشود ولی تاثیران (از قوت مادیه) بمراتب بر تر است. و آن عبارتست از حسیات درونی، و اخلاق و طبایع فطری و حیات و تربیه اجتماعی هر قوم و هر ملت . ( قوه مادیه ) در دو دولتی که با یکدیگر جنگ می کنند بصورت معادل و برابر موجود شده میتواند . مثلا بهر كونه اسلحه جنكي وفنون حربي كه يك دولت مسلح مجهز باشد دولت مقابل و محارب آن نیز از ان ترقیات عسکریه استفاده کرده میتواند . حال انكه قوة معنويه بك چیزیست که سنگهای ته داهای اساس و بنیاد طبایع هر قوم و هر ملت را در فطرت تشکیل داده است . .\n\nاین سخن مؤلف بسیار راست و معقول است، و مقصدش ازین تمهید همین است که ( قوة معنویه ) که دین مبین بسیار متین اسلام ، برای مسلمانها حاضر و آماده نموده چنان يك قوت لا يتزلزل ، وفضیلت لا تبدیل ایست که برای مکرمات وامتی دست داده است . مثلا: اول سبق درین ره جان بازی است حرفش دیوان عشق دارد زین در سها سبقها . بلی ، بلی : نخستين كام ترقى وتعالى قوة معنويه اسلامیه همانا محقر دانستن جان باختن است در راه مجاهدات کلمه حق ، و اعتقاد راسخ برانست که در آخرت بهشت جاودان و در دنیا سعادت بیکران در پیش دارند. همه قوه معنویه در وقت حرب در همین نکته مقصور و مستقر افتاده است . چرا چنین نباشد ! اسباب بکماله ظفر در جنگ ، موت را نسبت بقدسین وظیفه خیلی اسانتر دانستن است که اهم ترين اركان رصين قوة معنوية عالم عسکریه اسلامیه همین نکته است و بس . از احمد رفیق بیشترین اثر بهتر خود، اول از ( اصول حرب نبوی ) ( ص ) بصورت مدخل — یعنی راه درا مدیحت، برداشت سخن را نموده از ( غزوات جلیله پیغمبری ) بر صحیح ترین استنادات تاريخيه ومتين ترين كتب سيرنبوی بحث و بیان میراند . این چیزی نیست زیرا تفصیلات غزوات جلیله در اکثر کتب تاريخيه واضح و روشن ذکر و بیان شده است ، اما صنعت و مهارتی که برادر دینی ما ( بولك مشر ) نظامی ( احمد رفيق ) بيك درين از فواید مظهر خويش بقوة قلميه فنيه حریه بکار برده است این است که آن غزوات مبجله حضرت قافله سالار انبيا عليه اكمل التحايا را با اصول فنون حربية حاضره تطبيق و برابری داده تحریر نموده اند که اصل جالب نظر دقت همین مسئله است. حتی بعضی نقشه ها ، و ( فروکی) ها — [ فروکی آن نقشه های جنگهای موقعی را میگویند که تنها محل نقطة دار الحرب و وضعيت تعبية جنك آنجا را نشان بدهد ای - و ] غزوات جلیله را نیز از نقطه نظر ارکان حربیه این زمان کشیده است. دیگر فضیاتی که دارد این است : — که در تالیف و تحریر این اثر محرر سخن پرور، ثبت خالصانه ، و خدمت خدا پسندانه تقویت و بحره قوه معنويه افراد از دوی ظفر نموی عثمانیه را در پیش نظر گرفته نوشته است .\n\nحال آنکه همه اردوهای عسکریه دول اسلامیه در احتشامات قوة معنویه یکسان و برابر میباشند . — یعنی همان اصول وقواعد حربیه است که مبنی بر نظام و انتظام ، صداقت و اطاعت ، حب غزا ، ارزوی شهادت و اعلای اسلامیت بود، رهبر و رهنمای عموم اردوهای عسکریه اسلامیان شمرده میشود نه تنها بعضی را.","chars":4203,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01719.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1719","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1719","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}