{"book":"adl0616","page":1680,"text":"صفحه ۳\nسال عجم\nشماره ۱۹\nدر رسامی ظهور نمود، رفته رفته انسانها فن رسامی را برای فهمانیدن مقصد\nو مدعای خود شانرا بیکدیگر را بر آورده برای بعضی کلمه ها بعضی\nقشها را برروی چوب با خشت با فلزات و غیره نقش و رسم میکردند که\nاینصورت اول بار خط بسیار قديم ( هیه روغليف ) ایجاد کردید .\nاین خط هیه روغليف مادنا عبارت از بعضی رسوم و نقوش است .\nمثلا در يك لوجه چوب باريك اكر صورت يك سه نفر آدم نشسته\nکلفت که تنها هیئت شکل آدمی را دارد و صورت سيا وشكل انها\nمعلوم نمیشود به بينيد ، ويكيك خط مستقیم عمودی از سر هر کدام\nآنها بالا کشیده شده، ريك خط صورت يك شاهين بريك خط صورت يك\nبنك ، بريك خط صورت یک بوم رسم شده باشد و در همانروى صحيفة\nتخته در طرف دیگران صورت سه زنی بیا ایستاده مانند صورت مردان\nنشسته دیده میشود که از برابری سر هر کدام يك يك خط منحنى قومى\nبسوی آن سه مرد نشسته طرف مقابل کشیده شده که در برا بری\nوی هر خط باز یکی از جانوران را با اشیارا رسم کرده می بینید . مثلا\nکبوتر، يك زاغ ، يك سنك بقه وباغيره .\nحالا در اول نظر این را کسی نمیداند که چه مده است . اما چون\nدرین عصرهای ترقی و کمال انسانها بسی انجمنهای علمیه وقتیه تشکیل\nیافته در باب تحقیق و تدقیق خطوط عتیقه - یعنی نوشته های کهنه زمانه\nهای قبل التاريخيه خون جگرها خوردند، و بسیار پیسه ها صرف کردند.\nبا برابر ارهای بسیاری از خطوط کهنه کامیاب آمدند و آنشاهد\nهای مجسم بی زبان یاد کارهای زمانه های پیش از تاریخ را بزبان آوردند و از آنها\nاحوال گرفته توانستند . لاجرم باز بر تعریف و بیان همان تخته چوبی\nخط هیه روغلیفی رجعت نموده میگویم که آن تخته يك مكتو بیست\nکه کلمات آنهم عبارت از همان نقشهای روی آنست :\nآن سه نفر مرد نشسته يك طرف لوحه یکی ( شاهین ) یکی بلنك\nیکی ( شاه بوم) نام دارد که به مجار به رفته اند از این طرف سه نفر زوجه های\nآنهاست که یکی ( کبوتر ) ویکی ( زاغ ) ویکی ( سنگ به نام دارند\nزوجه ها برای شوهرها سلام میفرستند .\nمقصد اینکه ( فن رسامی ( چون مولد و موجد خط و کتابت شمرده\nمیشود در خصوص علم و معارف انسانها يك موقع بلندی احراز کرده\nاست. و چون انسانها رفته رفته مدنیت گرفتند و ترقی کرده رفتند .\nو بواسطة ارشادات و هدایات انبیاء عظام وكتب مقدسه مهاویه که در\nم وقت و زمان یکی بعد دیگری ظهور نموده بت پرستی را از انسانها بر طرف\nکرده رفت و علی الخصوص در آخر دین مقدس اسلام شرف انوار هدایت\nبدلايل وبراهين قاطعه قرآنيه و اقدامات مجاهدانه مردانه در تمام عالم\nمنتشر ساخته و بت پرستی را چنان از بیخ وین برافکند که بعد ازان در هیچ\nجاهیچ کمر خود ر ار است کرده نتوانست این دین مبین بر حق در آغاز ظهور\nقدسیت و سعادت نشورش بر چنان اساسهای متین و نه دایهای رسین\nنیاد یافت که جهان گیر شدنش بر همه ارباب بصیرت پیدا بود داد آوری\nبرابری برادری، دلاوری راستی درستی، آزادی (۱) دانانی بینانی\n(۱) آزادی را از میا کی فرق باید داد . آزادی ضد بند کی بہا کی\nبه هیچ چیزی بایند نبود است که فرق عظیم هر دو نما یانست ...\nو فنون مهمه منابع نفیسه بظهور آمد، علوم وفنون رايك رونق اعلا\n\nسنگهای اساس این بنای معظم را تشکیل داده بود و چون توحید مطلق\nذات اقدس خلاق كائنات جل علا روح یگانه این دین مقدس شمرده\nمیشد، پیشوای مقدس ما حضرت خاتم الأنبيا محمد مصطفى صلى\nالله عليه وسلم برای احتمال بعیدی که یک قلم برای شرک و بت پرستی نماند\nمصوری را هم منع فرموده اند. رفته رفته آن صافی و پاکی که در زمان\nرسول المفصلى الله علیه وسلم و زمانهای خلفای را شدین رضوان الله\nاجمعین موجود بود. بعد از ان با بعض دیدیه ها و سامانه های مدیتهای\nكراها و قیصرها آمیخته شد حکومتهای معظمه ، اسلامیه\nبا همه ثروت و حشمت مدنیه و علمیه و صناعيه دراسيا ، وافرقا ،\nو اندلس، وروم ایلی اوروپا تشکیل یافت. مرکزهای همین حکومتهای\nاسلامیه مرکز علوم و فنون و صنایع تمام دنیا گردیده بود .\nاز انجمله فن سنگتراشی، حکاکی، رسامی ، نقاشی ، خطاطی .\nنیز خیلی ترقی کرده رفت . در قسطنطنیه ، اندلس ، شام ، بغداد ، ایران ،\nهندوستان که حکومتهای معظمة اسلاميه يكي بعد بكر تشكيل دولت\nو سلطنت نمودند. چنان بناها و کتابخانه های عظیمه ذی قیمتی بوجود\nآوردند که در حسن خط ، وزينت تذهيب ، ورسم و صورت در مصر\nحاضر نیز هر کتابی از کتابهای آن کتابخانه های سلطنتهای اسلامیه ،\nمدار زینت و مفخرت کتابخانه های موجوده با تختهای دول معظمه\nاوروپا شمرده میشوند. تنها در عصر سلاطین مغولیه که در هندستان\nیک دولت معظمه اسلامیه تشکیل داده بودند ، من رسامی پدرجه بالا\nرفته بود که آثار باقیمانده آن انسان را حیران میسازد . (اکبر جلال\nالدین ) که یکی از پادشاهان معظم این دودمان بود. مدرسه های بسیار\nبزرك رسامی بوجود آورده بود و مبالغ بسیار گرافی، بسیاری از\nاستادان ماهر، و مصوران کامل را یکجا جمع آورده چنان آثار نفیسه\nبدیعه رسامی بمیدان آورده اند که بینند کان با عرفان قیمت شناس فن\nرسامی این زمان نیز تحسین خوان اتقان صنعت نقاشی و زحمت کشتی\nآن میباشند .\nرفته رفته هر گونه نجمهای درخشان فیروزی و هنرمندی از افق\nآسیا اقول نموده آفاق غرب به انوار علم وفن در خشانی های قوت\nو سطوت پیدا کردن گرفت مرکزهای او رویا دار الفنونها ودار الصناعة\nهای عالم گردید، مانند فنون دیگر، فن رسامی، فن هيكلتراشی ، فن شعر ،\nفن موسیقی عنوان فنون نفیسه عالیه را گرفته توقیها و تقدمهای عجیب\nرا و عزیی بروی کار آورد. اگرچه در از اکت پرداز و تجسم دادن اشکال\nاشیاء اسامهای شرق استاد و رسامهای غرب شا کرد شمرده میشوند.\nلکن رسامهای غرب رفته رفته فن رسامی را از نقطه نظر اثبات تجسم\nدادن اشکال و مناظر به ترقی دادن کوشش ورزیدند ، و چنان لوحه\nهای بدیعه بوجود آوردند که در نمایش کاههای عظیمه مظهر پسند\nو رغبت عامه گردیده مبلغهای بسیار عظیمی بیع و شرا شده اند . اما چه\nفایده که پیش از ایجاد ) فن عکاسی ) - وعلى الخصوص ( فن زيتكو\nگرافی) از فن رسامی يك استفاده عمومی حاصل نمیشد . وقتا که این\nو فنون مهمه منابع نفیسه بظهور آمد، علوم وفنون رايك رونق اعلا","chars":5056,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01680.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1680","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1680","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}