{"book":"adl0616","page":1678,"text":"صحیفه (۱)\nسال پنجم\n(شماره) ۱۹\n\nسراج الاخبار الافغانیه\n۱۳۲۹\n\nمدیر و مؤسس\nمحمود طرزی\nالادارة والمطبعة\nدر ماشینخانهٔ دار السلطنة (کابل) همه امورات تحریریه به ادارهٔ خانه بنام مدیر فرستاده میشود\n\nقیمت سالیانه\nدر دارالسلطنة کابل ۸ روپیه کالی\nدر اطراف داخله مملکت\nاخراجات ڈاک ۱۲ روپیه کابلی\nدر خارج مملکت\nاخراجات ڈاک ۱۰ روپیه انگلیزی\nهر پانزده روز یکبار نشر میشود\nقیمت یک نسخه آن در کابل یکسانی است\n(اوراقی که درج نشود آماده نمیشود)\n\nتاریخ قمری غره شعبان ١٣٣٤\nتاریخ انگریزی ۳ جون عیسوی ١٩١٦\nتاریخ شمسی ۱۳ جوزا ١٢٩٥\n\nمکتوب\n\nعلمست چون جان، جسمت مکتب\nنور است عرفان، چشمت مکتب\n\n-۱-\nاین جسم با جان ، زین چشم پرنور\nگر دور مانی ، مانی تو بس دور\nاین چند اشیاء بشنو بدستور\nیکیک شمارم تا کردی آگاه\n\n-۲-\nاول ز انسان ، دور افتی از جان\nجاندار باشی ، لیکن نه انسان\nاما انسانی، « بل هم اضل»... دان\nبا قول قرآن ، باشی تو گمراه\n\n-۳-\nگمراه آن را ، باید بدانی\nکو جستجو نکند، ره را نه یابد\nآخر چه گردد، آیا تو دانی؟\nدر چاه افتد، عاجز نشیند\nبیچاره اعما، بیچاره گمراه !\n\n-۴-\nده را تو از چاه، بشناس اول\nفرموده ما را، استاد اول\nخوبیست راه و، بد نیز اسفل\nدر لفظ (خوبی)، مضمر شده (عدل)\n(بد) ظلم باشد، ای عقل همراه\n\nاین عدل و این ظلم مخصوص باشد\nبر جمله انسان ، نی بهر شاهان\nهر فردی نوعی، مجبور باشد\nبر عدل و احسان ، بالامر سبحان\nعدل است (خوبی) ظلم است (بد راه)\n\n-۷-\nهر کس چو راعی ست، گردیده مسئول\nاز گلهٔ خود ، یعنی زملت\nگر خوبی آموخت، گردید مقبول\nهر کار و بارش ، شد خیر و برکت\nاز بهر ملت ، هم بهر آن شاه\n\n-۸-\nآن پادشاهی ، کو خیر خواهست\nافغانیا نرا ، پشت و پناه است\nاسلامیان را، امید گاه است\n(خوبی) خواهد، از (بد) جدا هست\nخوبی بعلم است ، ای علم آگاه\n\n-۹-\nگر عدل یعنی ، خوبی نباشد\nاز نام انسان ، باید بترسیم\nاشرف از آن شد، انسان که باید\nخوبی نماید ، زاعمار و ترمیم\nاعمار و ترمیم از علم میخواه\n\n-۱۰-\nجمله خران، از جهل آید\nجمله بدیها ، از ظلم زاید\nهر عدل و خوبی، از علم آید\nبیعلم کاری، از تو نیاید\nاز بهر قومت ، بر وجه دلخواه\n\n-۱۱-\nآرم مثالی ، کوتاه و نزدیک\nاز خوبیٔ علم ، از زشتیٔ جهل\nدزدی چه باشد؟ ظلمی است تاریک\nانسان که او راست ، آن جوهر عقل:\nداند که این فعل، شد فعل گمراه\n\n-۱۱-\nاما گرسته چون ماند انسان\nاز حق و ناحق ، نبود گریزان\nبهر معیشت ، از امر وجدان\nدوری گزیند ، باید بفرمان\nبشنو چه گفتند، پیران آگاه:\n\n-۱۲-\nگر عام شد علم ، گر عام شد فن\n( دزدی ) نیاید، هرگز بفکرت\nزیرا صنایع، آن زادهٔ فن\nکرده فراوان ، از بهر ملت","chars":2186,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01678.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1678","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1678","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}