{"book":"adl0616","page":1601,"text":"شمارۀ ٦٥ سال پنجم صحیفه ٤\n\nچون امت رسول خداوند اکبریم باید تصدق پیروی امر او کنیم\nیعنی اطاعت شه خود را نخویشتن در قول و فعل فرض شماریم مردوزن\nکفار را به بین بچه افسون جهان گرفت اقلیم ها از چنگ دلیران جان گرفت\nگر در کتاب های سوابق نظر کنی دانی که این دنی صفتان از چه جان گرفت\nاز اتفاق و کوشش و صنعت گری و علم پس بر تری ز مردم اهل جهان گرفت\nاز ابتدا اگرچه بوحش اشتهار داشت اکنون نگر که روی زمین در زمان گرفت\nعلم و کمال و دوستی و خلق و اتفاق از کاهلی ز ما همه را یکان یکان گرفت\nبا ریل و با جهاز گرفتند برو بحر بالون سوار گشته ره آسمان گرفت\nما همچنان ز کاهلی این حرف میزنیم دامان آرزو بطلب کی توان گرفت\nبندی زقول حافظ اگر بشنوی نکوست کاندر سخن سبق زهمه همگنان گرفت\nه حسنت به اتفاق ملاحت جهان گرفت آری به اتفاق جهان میتوان گرفت\nهر چند اینزمان چو به توفیق کرد کار از خصم خویش داد دل آسان توان گرفت\nلیکن بجز اطاعت سلطان مؤمنان صعب است داد خویشتن از مژگان گرفت\nپس فرض شد که جمله بفرمانبری شاه گردن نهیم و سر بنهیم آن زمان براه\nیاران چه میشود که زمانی ز حال خویش واقف شویم و فکر کنیم از مآل خویش\nباشیم تا بچند دگر از غرور و عجب مشتاق فکر و رای و جواب و سوال خویش\nتا کی کشیم بار ندامت ز کاهلی باشیم غرق بهر چه در افعال خویش\nکردیم جهد هر چه که توفیق نیافتیم بهر چه افکنیم قسمت وبال خویش\nکردیم درس بهر چه و با کدام روی از طالبان مدرسۀ خود کال خویش\nزین پیشتر اگرچه بنادانی و غرور در رهگذار درد نهادیم مال خویش\nاکنون که فرصت است شماریم مغتنم کوشیم یکجهت همه در اخذ مال خویش\nاجداد ما چگونه بدل برده اند داغ گیریم حال سابقه را پیش فال خویش\nاعدا بقصد ما همه تیغ و سنان بکف ما همچنان بخواب گران و خیال خویش\nتا کی زنیم لاف ز بانگ فراق تا کی شویم شهره به این قیل و قال خویش\nآن به که جمله با دل و با روی و با زبان از حق جدا کنیم حیات دو زمان\nتا در جهان نظام وجود از قدر بود در چرخ تا تردد شمس و قمر بود\nتا سال و ماه و لیل و نهار است در حساب تا در مه تمام بود تأخیر بدر\nدر روز کار تا بود اوضاع مردمی در دهر تا ز خلقت آدم اثر بود\nتا در زمین بود اثر از زندگی و موت تا در جهان عبور ز جنس بشر بود\nتا موسم خزان و بهار است در جهان تا خار همدم گل و بلبل شکر بود\nتا در پی پرستش خلاق انس و جان ماهی و مور مختلف بحر و بر بود\nتا عقده های طبع کشاید نسیم عقل پستان عقل باز بمغزی پر ثمر بود\nتا امر نفخ صور در افواه بشنود بل تا حیات ما به جهان دگر بود\nتا آسمان که جمله عالم فنا شوند تا (فانی) از بقای سخن بهره ور بود\nدایم دعای حشمت سلطان دین پناه از صدقش این وظیفه شام و سحر بود\nيارب سراج ملت و دین شاه محتشم پاینده بر سریر شهی دارا کرم\n(امضا فانی)\n\nقصیده من کلام غلام حیدر نویسنده حاکم بهسود هزاره\nمژده کز امر برافرازند اندر هند گردون سر فخر و سر افرازی بعالم ملت افغان\nکدامین ملت آنکو جمله را اسلام باشد دین کدامین دین و آئین آنکه باشد رهبرش فرقان\nهمه اخوان همدیگر به حکم خالق داور هم يك كيش و يك مذهب همه يك دين و يك ايمان\nغیور و پردل و با صولت و پرزور و سختی کش بهنگام غزا هر يك نظير رستم دستان\nز هر مو خوف و بیم از هیبت شان به اندر دل نه از دشمن هراس آرند نه از مدعی ترسان\nبحفظ مال و ملك و ننگ و ناموس وطن يك دل ستاده پیر و برنا سر بکف ها سیم در دامان\nندیده چشم گیتی این چنین مخلوق نام آور نزاده مادر دوران چنین اخلاق عالیشان\n\nدر همین روزان است و دین مشکن","chars":2923,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01601.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1601","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1601","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}