{"book":"adl0616","page":1580,"text":"صفحه ٣\n\nدر پیش کل خلق تو مانند غلامان\nبر کردن جان بسته بسی تار بنفشه\nاز بهر نثار بود در دانه ثمین\nآورده به کف گوهر شهوار بنفشه\nتاری ز بر و بازوی شمشیر ترا دید\nسجده چو دود است بگلزار بنفشه\nازینکه عدو زیر دم تیغ تو نالید\nاز زاری او گشت دل آزار بنفشه\nتیغ اعدای تو از هم بشکافند\nبرداشت به کف خنجر پیکار بنفشه\nگر خیل سپاه ظفر آیات تو آید\nدر پیش کنند اطلس در کار بنفشه\nبا گوشه چشم ار نگری سوی من از لطف\nریزد بکفم گوهر شهوار بنفشه\nترسند که ( طرزی ) بود از لطف تو نومید\nوز ناز کند در همه اشعار بنفشه\n\nپرده آخرین جشن جمشیدی سلطان ( بهار ) والتشریف آوری ( ترکی ) نام ناشیه بردار بزم سلیمانی تشکیل میدهد ! ، ترکی ، با قلم و دوات منشیانه خود شرح عرض احوال عشق خود را بحضرت ( بهار ) مینگارد بی ترکی که در پریستان سلیمانی به لقب ( فخراج پری ) مغزت حاصل کرده يك مجسمه ( عشق ) را تصویر میکند . قامت نحیف چون ناله ، شکسته رنگی چون خیال ، سرافکنده گه حجز مثال او از هر ورق کتاب حیاتش سبق ، عشق ، را تعلیم . میدهد ! رایحه طیبه ، عشق ، از حریر تنش میتراود ! چشم دارد ، ولی بجز پشت پای خود دگر چیزی نمی بیند . جام زر اندود بکف دارد ، ولی بجز باده سرمستی عشقی دیگر چیزی نمی کشد . وقتیکه ترکی میرسد بلبلانرا يك شور ماشور بیاری حاصل میشود . شوریده سامانی ترکی پر شوریده حالی بلبل تاثیر غریبی اجرا میکنند ! بجوش و وجدش میآورد ! شنوید که عندلیب گلشن برای پریستان خاقان بهار ، احوال ( فخراج پری ) ترکی دلداده را بچه رقم رقم مضامین شیرین و رنگین عرض بار گاه حضرت ( بهار ) مینماید :\n\n( ترکی )\nچشم مست تو شکر کر فکند برتر کی\nروید از خاک چین تا دم محشر ترکی\nزان منور شده چون جیب سحر دامن باغ\nکه بود صورت خورشید و سحر در ترکی\nکی ندید است که انجم بر خور شید بود\nبر خورشید نمود اینهمه اختر ترکی\nتا که در بزم چمن پیش گل افروزه شمع\nبر سر خویش نهاده لکن زر ترکی\nمحسن شاهد گل را هوسی باده گشیست\nساغر و شیشه می کرده میسر ترکی\n\nسال پنجم شمارۀ ١٤\n\nجامش از باده تهی گشت که از رنج خمار سرنگون کرده قدح مانده بیاسر ترکی\nسر خوش و مست سرافکنده کله کج کرده مستی چشم که کرد است اثر و ترکی !\nاز غم چشم تو چون مردم بهار و بستان ساخت از سبزه تر بالش و بستر ترکی\nدفتر نسخه خوش چشمی او کرد سواد زان گشاید عجم اینهمه دفتر ترکی\nتا نویسد صفت قامت و ابروی ترا صورت فون و قدش کرده مصور ترکی\nتا که بر تخت حسن شاه نشان بنشیند بسته شد کمر و هم زده افسر ترکی\nتا نثار کف پای تو کند در گلشن بر کف دست گرفته زرو گوهر ترکی\nتا که بر گل کند از ناز نظر بازیها گوشه چشم نموده از بر معجر ترکی\nتا رویش نقد چشم جوانان چمن می کند بر رخ خود گوشه چادر ترکی\nتا نسیم سحری سوی چمن بوی تو برد گشت چون جیب گل و غنچه معطر ترکی\nتا که در سایه سرو نور ساید خود را همچو قمری کند از پهلوی خود بر ترکی\nتا که بر فرق سر دشمن جاه تو زند بسته بند کمر افراشته شمشیر ترکی\nمن اگر لاغر و زارم غم از سیم وزر است سیم وزر دارد و باشد ز چه لاغر ترکی\nدامنش از زر و سیم است لبالب زچه رو در فرو برده و بنشسته مکدر ترکی\nپیش ازینم مبیند ای شه باجود و سخا که زند خنده به بی برگی من هر ترکی\nاین غزال پیش تو ( طرزی ) بنواها برخواند که زغم سوخت جو پروانه بی پر ترکی\n\nدرین گیرودار های آمد آمد گلهای زمینی که بهار لطف کردار شهر عزیز دلپذیر ما را بوجود لطافت آمود آنها عشق و سرور ، وزینت و جبور می بخشد ، شکوفه زارهای اشجار درختی نیز یکان یکان جولان تازی سرای دلبری مینمایند ! اول بید مشک با خرمهای نامه دانهای مشک طراوت نثار زندگی آثار خود جلوه نمایی مینماید . این جناب بیدمشک که آنرا ( گریه بید ) هم می گویند در حوضه بهشتی روضه ارم با تخت عالی بخت سلطنت متبوعه مقدسه ما بسیار است . و آن يك نوعی از درخت بید است که به ( بید مشک ) معروفست ، این بید ، پیش از انکه برا بکند در شاخها و شاخچه های آن غنچه های کاوله کاوله هم در از رخک خوش قاش لطافت باشی پیدا میشود که قماش آن از تو","chars":3364,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01580.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1580","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1580","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}