{"book":"adl0616","page":1486,"text":"شماره ۹\nسال پنجم\n\nاز بهر اقامت هول و جباريت خويش برمزار مقدس امام رضا در مشهد کلوله توپ باریدند — و خزائن ثمینه و جواهر غریبه ازان روضه متبرکه بصارت بردند ازین واقعه نیز ایرانیان اشک خونین ریختند. (ه) انگلیس وروس عمداً ادارهٔ ملک را چنان خراب و فاسد نمودند که حاصل بسیار کم شد و شوکت حکومت باقی نماند — پس انگلیسها پول برای اداره قرض دادن آغاز کردند — اماصرف چند هزار پوند دربار ویسود اضعافاً مضاعفة !\n\nدر ایران چنانکه در دیگر بلدان ملت منقسم بسه طبقه است اعلی واوسطه وادنی مردم از طبقه اولی زمام حکومت بدست خود دارند. نا اکثرین ایشان از پندار پر و از احوال عالم بیخبر و از حب وطن بی بهره اند. برای پول ملک و ملت را میفروشند. و مردم طبقه سفلی والحقیقت مصداق عوام کالا لعام هستند. ترياك مردمی شانرا بر باد داده. وانهماك عنبائت ايشانرا بدرجه بهائم رسانده است — اکنون باقی ماند طبقه وسطی — در میان ایشان مردم با غیرت و حمیت و وطن پروری بسیاراند — اخلاص دارند. اما نفوذش بمقدار علم و معرفت ايشان ظهور می آید این طائفهٔ اخیره، چون تغلب روس و انگلیس وسفاکی وجاری این هر دو در ایران ملاحظه کردند. عرق ناموس ایشان محرک آمد — جماعهای پنهان و آشکارا برای خلاص وطن عزیز وجود آوردند. و کوششهای نمایان بکار بردند — چون ماهران حیل سیاسی از روس و انگلیس از مساعی وطن پروران ایران آگاه شدند. مردمان وطن فروش را از طبقه اولی بدست آورده شیرازه اصلاح و ترقی را برهم زدند — در همین جنگ و جدل فیمابین مصلحین و مفسدین این سالهای اخیره در گذشت — و حالت ایران روز بروز ابتر گردید — و نفوذ روس و انگلیس در شمال و جنوب ایران روز افزون شد — درین اثنا این جنك عالمگیر در یورپ آغاز شد — برای طائفهٔ وطن دوست ایران یک فرصت غیر مترقبه روی نمود. ایشان ازین فرصت استفاده کردند و با وکلای دولت المان اتفاق کرده برای استقلال ایران وعده گرفتند. علاوه ازین مدد مادی و معنوی هم تایک درجه از ایشان حاصل نمودند — پس ایشان نوجوانان روشن دل و دماغ را که در یورپ تحصیل کرده بودند. طلب داشته بهمه طول و عرض ایران برای فهمانیدن حقیقت مسئله بمردم ایلات وقبائل منتشر ساختند.\nمسئلهٔ جهاد اکبر را شرح داده حالت خطر ناك وطن را بمعرض بیان آوردند — و مردم ایلات را که بجوهر مردانگی آراسته اند. بر بیرون راندن روس و انگلیس از ایران آماده کرده منتظر فرصت نشستند — درین سال گذشته سعی ایشان در تبدیل کردن رای قوم بجانب مطلوب بزرك غالباً مشکور گردید — و هزیمتهای روس و انگلیس و مظفریهای المان و استریا و ترکی دل ایرانیان را قوت و جرأت بهم رسانید.\nهر چند که ملت ایران برای اخراج روس و انگلیس از ایران مستعد و مصمم گشته — از بهر بدست آوردن مراد خواستند که حکومت را با خود همساز و همر از نمایند. تا ملک و ملت از فتنه خانه جنگی مصون باشد — بویژه خواستند که شاه ایران را از طهران بیرون برده باصفهان یاجائی دیگر در وسط ایران مقر حکومت قرار دهند. تا از حملهٔ روس ایمن باشند — روس لشکر خویش را در انزلی و قزوین. وغير ها که بغرب و جوار طهران واقع است فراهم آورده تا بوقت ضرورت\n\nبطهران قابض شود - از نجا است که فرقه ناجیهٔ ايران باسفيران عثمانی والمانی و اطریشی در ساخته منصوبه بیرون بردن شاه را از طهران درست کرده بود. ولیکن خانتین ملت که بیول روس وانگلیس ناموس ملک و ملت را فروخته اند بسفیران روس و انگلیس اطلاع داده مانع نقل شاه از طهران گشتند — اظهار دوستی روس و انگلیس از جانب شاه ایران و داخل کردن فرمان فرما وعین الدوله در هیئت وزرا چیزیست مجبوری و سراسر خلاف خواهش ملت ایران — واقعهٔ دهم ماه نومبر سنه ۱۹۱۵ در شیراز را مشتی نمونه از خرواری از حسیات و ارادات قوم ایرانیان توان پنداشت حسب اطلاعات مطبوع در جرائد انگلیسی چنان مینماید که دهم ماه نومبر مردم شیراز کلیه بخلاف انگلیسان برخاسته قواصل جنرل انگلیس و دیگر مردان انگلیسی نژاد را گرفته اسیر کردند. و زنان و نیکان ایشانرا به بوشهر برده صحیح و سلامت بدست صاحب منصبان بحری انگلیسی حواله نمودند. لشکر جندار مه یعنی ضابطیهٔ منتظمهٔ شیراز هم شريك ملت شده در گرفتاری انگلیسان و بیرون فرستادن زنان و بچگان ایشان كمك نمودند.\nاز احوال مذکوره هویدا گشت که منصوبهٔ خلاص کردن ایران از چنگال روس و انگلیس خیلی قوت گرفته است. پیش از زمان دراز ایرانیان باشاه ایران یابی شاه مدد چندارمه که قریب سی هزار فوج منتظم است و اعانت مردم ایلات بک کوشش بلیغ در اخراج روس و انگلیس از ایران خواهند کرد. البته ایشان منتظراند بظهور حرکت انقلابیۀ در هندوستان ( زیرا که در هندوستان سازشها بخلاف حکومت انگلیس روز بروز در ترقی است ) و بشمول مسلمانان قرب و جوار در جهاد اکبر، و با آغاز شدن جنگ در مصر — حق بجانب ایرانیان است — چنین فرصت غیر مترقبه برای آزاد شدن مسلمانان از ربقهٔ عبودیت انگلیس و روس و فرانس و نیز برای اتحاد اسلام باز نخواهد آمد — فرصت جو نوبهاری در عمر شخص و قومی گر رفته باز ناید مثل شباب زائل —\nامضا\n( لك سياح )\n\nخبرهای ایران\n\nورود قور خانه\nمنجیل - دیروز بعد از ظهر هشت کاری قورخانه با ۳۵ نفر سالمات و ده نفر قزاق روس وارد منجیل شده امروز قبل از آفتاب عازم قزوین شدند\n\nورود سوار آلمانی\nاسد آباد - دیروز يك عده سوار آلمانی با یکنفر صاحب منصب از سمت کنکاور وارد اسدآباد شده دو سه روزی اقامت دارند تا عقب مانده برسد و هر نقطه را که معین نمودند توقف نمایند.\n\nسوار آلمانی\nاسد آباد - دیروز عده سوار آلمانی وارد شده بسمت همدان حرکت کردند\n\nحرکت در پایکی\nبرازجان - در پایکی حکمران بنادر با چند نفری از همراهان از راه شیف از براز جان عازم بو شهر و حرکت کردند","chars":4728,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01486.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1486","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1486","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}