{"book":"adl0616","page":1460,"text":"عنه ٣\nسال نجم\nشمارۀ ۸\n\nیارب این خسرو زمان محفوظ\nز آفت آخر الزمان باشد\nملکش از دست برد کفر و ضلال\nوزید فتنه در امان باشد\nکیست آنخسرو یکه مدحت او\nورد هر پیر و هر جوان باشد\nآنکه از باد سراج ملت و دین،\nنامور در جهانیان باشد\nنام نامی او ، حبيب الله .\nبصفت نیز هم چنان باشد\nعاقل و باذل و جواد و کریم\nدر دلش رحم بیکران باشد\nحامی سنت رسول کریم\nماحی بدعت جهان باشد\nشاه روشندلی که با تدبیر\nپیرو، با همت جوان باشد\nدارد از پس مکارم اخلاق\nخلق را از وی امتنان باشد\nبر صغير و كبير و كه ومه\nاز دل و دیده مهربان باشد\nدر گهر پاشی و در افشانی\nدل و دستش چو بحر و کان باشد\nمر مسکین و بینوایان را\nدردم جود زرفشان باشد\nمرحمت های خسروانه او\nمر هم ریش خستگان باشد\nدر قوانین معدلت دایم\nحکم او نافذ و روان باشد\nامرش از مسلک صلاح و سداد\nسر موئی نه بر کران باشد\nتوسن طبعش بمنهج خير\nباد سير و سبك عنان باشد\nرخش همت پی ترقی ملک\nدانش هر طرف جهان باشد\nکه بدان صنعت و حرفت\nکه بدو زینت جهان باشد\nکه بتدریج علوم و فنون\nتا که در جسم ملك جان باشد\nيك طرف کارخانها برپاست\nتا وطن مستفید از ان باشد\nاز سلاح مروج عالم\nکه بدو ملک را امان باشد\nوز قماش و دگر متاع معاش\nآنچه معمول این زمان باشد\nو انچه اندر زمانه موجود\nدهر را اقتضای آن باشد\nتا وطن خود دهد باهل وطن\nنی که محتاج دیگران باشد\nیک طرف شد بنا مدارس علمی\nکه تمام رایگان باشد\nتا اولاد ملك ازين تحصيل\nنعمت علم بیکران باشد\nتا که هر فرد قوم از این فیضان\nمفتخر در جهانیان باشد\nتا که ابنای ملت از تعلیم\nفیض علم و هنر عیان باشد\nوسعت رزق را سبب گردد\nعزو توفیر را ضمان باشد\nهر پدر از تمتع فرزند\nخوش و مسرور و شادمان باشد\nبسکه ترويج نيك داده بعلم\nخلق را فکرتی چنان باشد\nگر برای تعلیم و تدریس\nو انچه لازم حصول آن باشد\nطرز خاصی بروی کار آید\nتا که آسانی در ان باشد\nخاصه تعلیم ابتدائی را\nنه تعلق بکودکان باشد\nبلكه هر يك از صغیر و کبیر\nمتمتع زفيض آن باشد\nبزمان قليل فيض كثير\nحاصل عمر طالبان باشد\nزانکه هر علم و هر کمالی را\nشرط اول نوشتخوان باشد\nمدرج کمال و صنعت را\nاولین پایه نردبان باشد\nعلم هرگز نمی شود حاصل\nتا نه کس را رهی در ان باشد\nراه آن خواندن است و نوشتن\nورنه کی بهره از ان باشد\nمی شنیدم کزین وطن مردیست\nکه پر از فهم و کاردان باشد\nطرز تعلیم ابتدائی را\nکرده ایجاد و آنچنان باشد\nکه زبعد تعلم چل روز\nشخص نا خوان سواد خوان باشد\nنه چهل روز کامل گذرد کو\nصبح تا شام درس آن باشد\nبلکه هر روز چار ساعت آن\nصرف تعلیم طالبان باشد\n\nشاهیش چو خدا بر گزید در افغان\nبود از جمله افغانیان باین بهتر\nهمیشه باد باین مملکت همین سرور\nدعای مردم این مملکت همین بهتر\nمدح شاه سخن ختم کن خموش دگر\nدگر مگوی که آن بدتر است و این بهتر\nمر این دو نصیحت چه کار (مستغنی)\nزمن حکایت آن یار نازنین بهتر\nمرا به نيك و بد مردمان چکار و غرض\nمرا روایت ازان شوخ مه جبین بهتر\nمرا به لعل بدخشان چه و عقیق یمن\nفتاد اگر بکف آن امل آتشین بهتر\nندیده همچو تو غلمان پسر ملامت نیست\nکه گفت زاهد نادیده حورعین بهتر\nعزیز تو بود ای ترک تیغ جوهر دار\nازان با رویت از ناز موج چین بهتر\nشکر که شهره آفاق شد بشیری\nچه شد نباشد از ان لعل شکرین بهتر\nزروی مهر بمن بوسة عنايت کن\nکه در پیش من ازین چین ذقن بهتر\nقد تو پسندیده گوید باغبان قمری\nکه راستی نبود سرو ما ازین بهتر\nنمودم این غزل تازه تحفه باران\nدهند صلا تقدم کو آفرین بهتر\n\nقصيدۀ دعائية ومدحية العليحضرت سراج الملة والدين شهريار والا و در کار محامد همایونی در ترویج علوم و صنایع وفنون وبدايع و تبشير ايجاد و تعلیم چهل روزه درجه ابتدائیه که نتیجه خیریست از نتایج حسن نیات برکات اعلیحضرت پادشاء اسلام خلد الله ملكه و مدظله از کلام ، راقم .\n\n(قصيده)\n\nتا ز مین است و آسمان باشد\nدر وی از مهر و مه نشان باشد\nاین سپهر وسیع و چرخ رفیع\nتا مزین باختران باشد\nتا سموات از گروه ملک\nنازنین پر ز انس و جان باشد\nتا در اقصای عالم ملکوت\nذکر و تسبیح قدسیان باشد\nتا بمحراب و مسجد و منبر\nیاد حق ورد هر زبان باشد\nتا باوج فلك ز گردش و سیر\nماه و برجیس را قران باشد\nتا بروی زمین و تابش مهر\nرونق باغ و بوستان باشد\nتا وقوع بهار و تابستان\nتا ورود دی و خزان باشد\nتا فصول چهار كانه دهر\nمتعاقب درین جهان باشد\nتا ظهور ليالي و ايام\nمتوالی بهر زمان باشد\nبچمن تا که در فصول بهار\nگل و نسرین و ارغوان باشد\nسنبل و بيد مشك و نيلوفر\nترکی و ورد و ضیمران باشد\nتا به بستان دهر در لب جوی\nسرو و شمشاد در افشان باشد\nز هزاران نوایم سحری\nتا معطر مشام جان باشد\nبلبل از شوق روی گل هر سال\nتا نوا سنج گلستان باشد\nتا بكلزار عندليب هزار\nمترنم بداستان باشد","chars":3894,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01460.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1460","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1460","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}