{"book":"adl0616","page":1422,"text":"صفحه ٥ شماره ٦ حال نجم\n\nمرحمت ذات اقدس ذوالجلال\nدر رفع شدن مرض هیضه و اسهال\nاز فضل و کرم نامتناهی ذات اقدس پروردگار جل شانه از مدت يك هفته میشود که قرار رپوتهای محکمه عالیه کوتوالی هیچگونه اصابات و وفیات از مرض بارد هیضه و اسهال که در شهر و نه در اطراف بوقوع نیامده است. امید میکنیم که انشاء الله در شماره آتیه راپور رسمی محکمه مذکوره را در باب پاک بودن مملکت از این جاری بر فلاکت ما درج کنیم. و هذا من فضل ربی.\n\nروشنبه بست و سه از ماه ذیقعد بجان بخش ای جان را گرد ایثار\nدران مسجد که حق را سجده می کرد بخلوت رفت و رخ پوشید ز اغیار\nز هجرت سی و سه با سیزده صد همین تاریخ آن مغفور بشمار\nچو این مرثیه شیر احمد رقم کرد کشید از غم بهجرش ناله زار\n\nشهزاده مؤاخذ معظم معین السلطنه صاحب افخم بر قبر بابر پادشاه فاتحه شریفه میخواند\n\nمكتوب\n\nجواب حاجی ملا عزیز احمد خان مقرر محفل میزان التحقیقات الشرعیه از سوال عالیجاه غیرت همراه مدیر و سر محرر سراج الاخبار اما بعد: از علمای زمان در باب وعظ نمودن تحصیل علوم و اجراء مكاتب در دولت افغانیه عالیجاه عزت همراه خیر خواه با اخلاص دین و دولت و ملت اسلام منبه و مستیقظ از نوم غفلت خواص و عوام مدیر و سر محرر سراج الاخبار افغانیه جناب محمود بيك خان طرزی صانه الله تعالى عن الضرر الحقیقی والخلل عرض نیاز بجناب افخم سر افراز اینکه آن مهربان بعد از طی مراحل فصاحت و بلاغت بمنتهای مواعظ علمیه برای کل علماء در شماره اول لسان امر بجواب گفتن نموده بودید که خلاصه آن چنین است که اگر غلط و خلاف حقیقت گفته باشم مرا ارشاد کنید تا سکوت کنم و اگر حق و صواب میدانید کمر همت بارشاد ملت و هدایت امت برای تحصیل علم تنگ بر میان بسته لهذا امتثالاً لامرکم در شطری از روزگار خود اگرچه فراغت بدان مساعد حال نیازمند نبود و نه میباشد موافق رأی هیچمدان خود محضاً لله تعالى و خالی از ملاحظه جدوای نفس گمراه بجواب صاحبم پرداختم اما نخست ترین سختیکه گوشگذار صاحبم خواهد شد همین يك تمهید است که جواب را بعنوان نزاع نگفتم و اگر بطور نزاع بگویم نیز معنوی نی بلکه محض لفظی خواهد بود چرا که مدعای ما و شما جز تحریض نمودن اخوان اسلام خود بمحافظه ملت خویش و عداوت اعداء دین چیزی دیگر نمیباشد بلکه از جمله مقال حکمت مآب شما شمه استشار نیز نموده میگویم که طرز سوال الصاحب عین صواب است لكن بقلم خوش رقم صاحبم در اول چنین مرقوم گردیده که (در همه اوان ترقی و تمدن و راحت و سعادت نوع بنی انسان بعلم و عرفان منحصراً است اگر علم نباشد\n\nيك حصه از مناظر باغ بابر پادشاه در دار السلطنه کابل","chars":2176,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01422.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1422","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1422","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}