{"book":"adl0616","page":1386,"text":"صفحه ٧\n\nسال نجم\nشماره ٤\nخویش عاشق ، فی انی ابل بی هوشم ساخت .\n، صاحب من امركيه جرعة ساغر هم خانه ساقى باقى نوشد .. و\nبا کف ابرکاسه مترجم گذشت. هر کس سر خوشی می مربی\nباطن پاکش گرفت. پدست برجم شاهد مد با قایم گرفت . هر سر که\nو خدمت مرشد کامل یافت، سالم ماند. هرگز هم ظاهر، مانع\nوشش ناید و باقی : کف پا کر تو می ساید . برهم کلیه سیر\nکی وحم ، اس اس ..\nمانع باطن خو\n\nالعمال غزل فوق را دیدید . حب اتصال این بینهای ذیل را هم\nملاحظه فرمائید که منکران کار خانه ادبیات چه نمونه ها میدان\nرآورده اند :\nتعد نحیف گشتم کا ختم نهنگش تبخار\n\nدیگر\nمن عيشم نحیف کشت بهم کل بختم نهفته کشت بخار\nنوشی تب بتن است نشست بیش تب این است پست\nست پیش پیش تب تن پست توشی پشت این سمت شکست\n\nإذا ورى\nشاعران شیوا ییان و ادبیان نکته سنجان وطن عزیز خود را یاد\nآوری می کنیم که مقصد ، سراج الاخبار افغانیه، از باز نمودن باب\nصنایع خانه ادبیات ، این است که روبان ادبیات آثار قدمه شعراي\nما تقدم فارسی که داد سخنوری را داده اند يك خدمتی ابراز کرده\nعاد تابك و موزيم : - يعنى بك مجايب خانه ادبیه در مجلدات خود تشکیل\nدهد. و این مقصد پسر نمیرسد مگر ایک هومكاران فن ادب اكرار\nزوی دوام این آرزوی اخبار وطنیه خود را آرزو داشته باشند.\nکه میباید ابراز مروت نموده هر گاه در کتابهائیکه در نزدشان موجود\n\nاست از این گونه نیزی و یا نظمی که مبنی بريك صنعتی باشد. بنظر ملاحظه\nو مطالعه شان برسد. امساک روا نداشته برای مدیر عاجز روانه فرمایند\n. که مع التشكر درج صحيفة افتخار نمائیم ، وشكر كذار ادب پروری\nشان کردیم.\nو نیزا کر شاعران شیرین مقال ما به دی تر و نظام صنعت تحریر خود را\nمهربانی کننند آنراهم بكمال ممنونیت قبول میکنیم . اما شعر قديم\nبا جدیدی که روانه سوی عاجزانه ما کرده میباید که بهمه حال معانی\nشعریه آن درست و مفهوم باشد، و تنها برعایت الفاظ از بهر صنعت اکتفا\nنشده باشد. نام شاعر آن هم اگر در نزد فرستنده آن معلوم باشد نوشته\nشود، و دستخط خود ارسال کننده نیز موجود باشد. و من الله التوفيق.\n\nدر صنعت منفصل الحروف این غزل ذیل جناب امیر خسرو\nدهلوی را نیز بشنوید :\nای دل زره درد د را در ره دادان\nوز در دره آورد درش آی و در و آن :\nدار و روش آزاری واز در دو رودش\nآواز دل آرای در اور دل زار\nرخ زردی و دلزاری و داروی رخ و دل\nرو رو و روان آرزد روزه دادار\nدوری ز در داور و دل زار از ان روی\nاز بروح روان روزن دل درده او آر\nاردادی و آزادی در راه ارادت\nآزاد رو وزود رو و دور ز آزار\n\nحالات خوشحال خان ختك\nبطور اختصار از کتب متفرقه افغانی و فارسی نوشته شده -\nخوشحال خان ولد شهباز خان ولد على خان ولد ملك ا كوخان -\nقوم ختك ساكن ملك بور المعروف برائي\nولادت خوشحال خان و درسته ۱۰۲۲ ۰ - چونكه قوم ختك\nاز قدیم با قوم یوسف زالی عناد و عداوت داشت و هنگامه کار زار\nهمیشه در میان ایشان گرم می بود - از این سبب پدر مع اجداد خوشحال\nخان در جنگ هایی مردم یوسف زائی بقتل رسیده اند - خوشحال خان\nدر زمان سلطنت شاهجهان از جمله اکابر دولت او و خان قوم خود بود. هر گاه\nاورنگ زیب پدر خود را محبوس ساخت خوشحال خان ملازمت را خیر باد\nگرفته بوطن اصلی خود مراجعت کرد - وبعزت و حرمت تمام اوقات\nخود را بسر می گذرانید - چونکه خوشحال خان نزد شاهجهان نهایت\nمقرب واز هوا خواهان او بود اورتك زيب بسبب خوف که مبادا خان\nمذكور كدام فتنه را نگیخته شاهجها را از قید او رها کند - اورنك\nزیب ازین جهت قصد حبس خوشحان جان را کرد و ظاهراً برای\nاو چنان نوشت :-\nچونكه شهابك شخص دانسته ولایق میباشید همچنان که در عهد شاه\nجهان عزت و حرمت داشتید در دربار من نیز شما را بهمان قسم عزت\nو مرتبه عطا کرده خواهد شد. لذا باید که شما حاضر دربار فیض آباد\nپادشاه مغلیه شوید. خوشحال خان با وجود کمال و دانش به تحریر او\nفرقته شده درسته ۱۰٧٤ از مسکن خود طرف دهلی سوای جمعیت کثیر\nروانه کردید - چون به پشاور رسید صوبدار پشاور فوراً اور اقرار\nفرمان اور نگ زیب که قبل ازین برای اور سیده بود محبوس کرده با او\nگفت اگر شما مبلغ ٤٠ هزار روپیه برای من بدهید شما را رها میکنم\nورنه بطور يك بندی محضور اورنگ زیب پیش خواهد شدید - خوشحاله\nخان بخیال اینکه در وقت شاهجهان خدمات بسیار کرده ام شاید که او رنك\nزیب علاوه از رهایی بلحاظ حقوق خدمات سابق بمرتبة بزرك خواهد\nرسانید از ین سبب برای صوبه دار مذکور گفت که من جهت شما\nيك حبه و دینار نمیدهم بلکه میخواهم که بنده را بدهلی روانه کنید\nصوبه دار پشاور خوشحال خان را بحفاظت تمام روانه دهلی کرد .\nاگرچه اقوام خوشحال خان چند مرتبه برای جنگ ورهائی دادن او\nجمع شده بودند مگر خوشحال خان ازین اراده شان باز داشت جمع .\nبا جمله در وسط ماه مبارك رمضان سنه ١٠٧٤ هـ بدهی رسید - و بعد از\nعرصه چند درباره او از حضور اورنگ زیب چنان احکام صادر کردند\nموجود","chars":4042,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01386.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1386","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1386","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}