{"book":"adl0616","page":1382,"text":"صحیفه ۳\nسال نجم\nشماره خود خواستیم که از و ته له سکوپ ، و میکرو سکوپ، نام آله‌های غریبه که از اختراعات بسیار عجیب و غربی شمرده میشود يك شمه معلومات بر قارئین کرام خود عرض نمائیم .\nچون بر حقیقت مسئله واقف کردید حیران مانده هماندم بعمليات ابتدا نموده، و دوربین را ایجاد کرده در عالم مدنیت شهرت مخترع را حاصل کرد .\nاین است که نخستین دوربین همین دور بینی است که در سن ۱۹۰۹ میلادی از طرف ( لیبرتی ) به اثر تصادف میدان وجود و ظهور برآمده است . و رفته رفته ترقی کرده بدرجه این توله سکوپهای محیر العقول موجوده واصل گردیده است ..\nیکی از اختراعات بسیار عجیب و مفید عالم مدنیت، ته له سکوپ و میکرو سکوپ است که ، ته له سکوپ، مسافات بعیده عظیمه را بچشم انسان نزدیک می آورد، و میکروسکوپ، چیزهای بسیار كوچك فوق العاده را که قوه نظر بشر از دیدن آن سراسر عاجز است بهزارها بار بزرکتر ساخته السائرا بر حقیقت آن مطلع میکرد اند .\nدرسته ۱۹۰۹ بدست ( غاليله ) نام حکیم مشهور هیئت شناس نیزيك دوربینی آمده بود که بواسطه آن پریسی کشفیات فلکی موفق گردید . حتی خود غالیله نیز چند عدد دوربین های رقم رقم ساخته است که یک تا به چند دانه آن تا بحال در موزه خانه ( فلور الله ) موجود است . قطر عدسه این دوربینهای غالیله بقدر چار سانتیمتر ، و درازی خود لوله دوربینش در مابین نجاه سانتیمتر ، تابيك متر است .\n( ته له سكوب ) چنان يك آله بدیعه ایست که قوة بصريه بشر را به هزارها باز از حد طبیعی آن زیاده میکنند، میدان رؤیت انسان را به اعماق فضای بی نهایت بها میرساند . به کنه سراپر کائنات انسان را رهبری مینماید . این آله بدیعة تلسکوپ در خصوص کشفیات اجرام سیاوی بعالم مدنیت خدمتهای نمایانی بجا آورده است که به این حیثیت از بزرگترین اختراعات عصر مدنیت شمرده میشود ۱۰ گر ته له سکوپ ایجاد نمیشده بودی و این مکملیت امروزه خود را پیدا نمیکرده بودی هیئت و امروز بچه حال در مانده کی میاندی ؟ آیا اگر معاونت از يك مستر این آله بدیعه میبود ... غاليله ، نام حکیم مشهور میتوانست که دنیارا بدرجة ثبوت برساند ؟ آیا اگر این اختراع غریبه بمیدان نمی آمد این انتظام قوانین علم هیئت که منظومه عوالم را دور میدهد بدرجه که امرز و دیده میشود وضع و تعیین شده میتوا است ؟\nاما اصل تکمل و ورق که در دوربینها پیدا شده و بزرگی و جامی که امروزه روز در ته له کوپ ها می بینیم مخصوص عصر نوزدهم میلادیست که عصر مذکور مادر همه ترقيات مصنوعات و مخترعات شمرده میشود. برای دانستن درجه ترقی و تكمل تله سکوب همینقدر می توانیم که دوران که در زمان ( غالیله ) یعنی درسته ۱۹۰۹ درازی دوربینها از يك بیشتر نبود. حال آنکه در بعصر حاضر به سنگی پنج شش خروار . و درازی بیست و پنج تا سی متر ته له سکوبی می بینید که تنها قطر \" پیشه آن بك و نیم برابر درازی تمام دوربین غالیله می آید. سایه همت اینچنین ته له سکوپها امروزه روز در حالیکه انسان بجای خوداشته میباشد مجولان و سیران عالم فضای بیپایان کامیاب میآید . بقوت نیروی رؤیت ته له سکوپ . به ر قاصر عاجز انسان به اسرارهای سیارانی که ، منظومه شمسی و را تشکیل داده اند نفوذ مینماید. قطعه ها، تجرها ، قطبهای منجمده سياره ( زهره ) يكان يكان دیده و شناخته میشود . کوهها وادی ها ، دشتها . دره های کره ، قمر و در پیش چشم انسان بنامها جلوه گر می گردد . حتی خریطه - یعنی نقشه - مکمل آنهم گرفته میشود .\nبسیاری از محررين و مؤلفين ایجاد ته له سکوپ را که اکملترین انواع دوربین است از وقتهای زمانهای قدیم بیان کرده اند و در بخصوص کمتری دلیلها نیز آورده اند . اما متفق علیه همین است که این کشف مهم از اختراعات اعصار جدیده شمرده میشود. محوری که آرا از کشفیات زمانهای قدیم ادعا میکنند دلیل یکانه شان این است که معاملات رصدیه فلکیه در نزد ملتهای قدیمه نیز به کامیابی اجرا شده است که ا تر دوربین و تلسكوب نمیبود آیا چسان اعمال رصدیه را بجا آورده میتوانستند ؟\nحال آن که به این فکر خود بازی خورده اند . زیرا حکمای قدیمه اعمال رصدیه خودشان را بواسطه چاههای عمیق اجرا میکردند، و بانها لوله های اسطوانه ی درازی را که مانند لوله های دوربین بود ولی آینه نداشت برای اعمال رصدیه هیئت استعمال میکردند . چونکه در بن جاه های چفور و تاريك ستاره ها به بسیار خوبی و درستی عکس انداز میشوند. حتی در روزهای روشن نیز از بن جاه ستاره ها بخوبی دیده میشوند. لوله های اسطوانه یی در از نیز مانند یک جاهیست که بدست گرفته شده باشد.\nوالحاصل ته له سکوب بك آله وواسعة بنظر هیئتیه ایست که خاصه تدقیق و مشاهده خوارق و بدائع كائنات را بما می بخشد . با توله سکوپ وقت و زمان خسوف و کسوف ، و صفحاتی که باید به دور و سیر کرد زمین است. و همه حرکات قمر که ثانیه به ثانیه بوقوع می آید معلوم و معین می گردد. جولان های سیارات ذو اذناب - یعنی ستاره های دمدار - را قدم قدم تعقیب می کنند . بنابرین ، چون این آله بدیمه تعیین کرد. ه و تدقيق نمودن احوال وحركات اجرام سماویه را که میلیونها کیلومتر مسافه از کره زمین بعد مسافه دارند. به ساکنان زمین عطا و احسان می کند، و انسان را بر عظمت و کبریایی خلاق عظيم الشان كائنات او سبحانه و بدائع مخلوقات او سبحانه معترف و آگاه میسازد اگر یکی از بدایع محترمات و ایجادات بشریت و مدنیت شمرده شود جائز است .\nدر خصوص ایجاد دور بین اكثر مؤرخين برين بك متفق هستند که اول بار در پایتخت مملکت ( هولاند) در شهر و لاهی، از طرف لیپرشی نام یک آینه سازی ایجاد کردیده است . لبرشی یک آدم صنعت کاری بود که پلورهای مدور و محدب و مقعر را برای بعضی از صنعتهای خود میساخت\n§\nآمدیم بر آله که آنرا ( میکرو کوب ) می گویند : این آله برعکس دوربین است که آن دور را بچشم نزدیک می کنند . و این نزديك و خورد را بچشم بزرگ می گرداند. اما خورد که گفته شد ، خوردی ( نره ) و بزرگ کردن ( ذره بینها ) را کمان نباید کرد . این که می کرد سکوپ از ذره بینهایی که ما برای ساعت تیری يك كيك را سه چار بار بزر كتر می بینیم خیلی فرق دارد. زیرا ميكرو سكوب ( ميكروب ) نام\nیک روزی بود که بچه های خورد سال لبرشی در دکان پدر خود با آن بلورها بازی می کردند که در ان اثنایک عدسهة محدب ويك عدسة مقعر را که برجاکهای تخته میز بر کنار عدسه خلانیده بودند و از پشت آن عدسه ها بیرون را تماشا می کردند دفعه مناره کلیسای بزرگ شهر را که از دکان شان بسیار دور بود خیلی نزدیک و صاف مشاهد کردند و از خوشی بسیار كه يك چيز نوی یافتند بمسرت و شاد مانی و کف زدن آغاز کردند. لیپوشی از جای خود و خانه آمد تا به بیند که بچه ها چه میکنند.","chars":5493,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01382.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1382","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1382","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}