{"book":"adl0616","page":1380,"text":"قیمت سالیانه\nدر دار السلطنة كابل ۸ روپيه كابلى\nدر اطراف داخله مملكت\nبا مراعات داك ٩ روپيه كابلى\nدر خارج مملكت\nبا مراعات داك ١٠ روپيه انگليزى\nبهر پانزده روز يكبار نشر ميشود\nقيمت يك نسخه آن در كابل يكسانى است\n(اوراقی که درج نشود اعاده نمیشود)\n\nتاريخ يكم ذى الحجه ١٣٣٣\n\nسال پنجم\nافغان\n١٣٢٩\nتاريخ انگریزی ۱۱ اکتوبر\n\nشمارۀ ( ۹ )\nمدير و سر محرر\nمحمود طرزی\nالادارة و المطبعة\nدر ماشينخانۀ دار السلطنة ( كابل )\nهمه امورات تحريريه به اداره خانه\nبنام مدير فرستاده ميشود\n\nتاريخ شمسى ١٨ ميزان ١٢٩٤\n\nمنطقۀ زراعت\nیعنی سرزمینهایی که قابل زراعت درخت پورتقال است. درخت پورتقال بسیار نافع و يك سر چشمه مداخلات كلى برای تجارت شمرده میشود . اما بهر اقلیم و هر اراضی امتزاج کرده نمیتواند . کاشت و پرورش یافتن درختهای لیمو و پورتقال و امثال آنها ، سراز منطقه ( خط استوا ) گرفته ، تا بدرجۀ چهل و سوم عرض كرۀ زمین امتداد مییابد ، اما درین درجۀ چهل و سوم عرض زمین یا ازان بالاتر عرضها درختهای لیمو و پورتقال در زمینهای باز و کشاده بسر نمیرسد ، بلکه در گلخانه ها و جاهای محفوظ بسر رسانیدن شان ممکن میشود . حال آنکه زمینهای ملک ننگرهار ما تقریباً در سی و چهارم و سی و سوم درجۀ عرض کره واقع شده است که تقریباً با اراضی ملکهای سواحل بحر سفید آسیای صغیر برابر میباشد . زمینهای سواحل بحر سفید از همه دنیا بهتر و خوبتر پورتقال بسر میرساند ، و يك تجارت و در آمد بسیار عظیمی از آن حاصل میشود . اینقدر هم هست که تنها درجۀ عرض بر گرمی و سردی منطقه ها تأثیرات اجرا نمیکند بلکه ارتفاع یعنی بلندیها و پستیهای موقعهای زمین نیز بر گرمی و سردی هواهای هر بقعه جدا گانه تأثیرات میبخشد . و چون مملکت عزیز ما نسبت به اراضی سواحل بحر سفید اگرچه در درجۀ عرض کمتر فرق دارند ولی از روی ارتفاع خیلی با هم فرق دارند . یعنی اراضی ننگرهار نسبت به اراضی سواحل بحر سفید خیلی بلند تر میباشد – لهذا اگر به این سبب پورتقال در زمینهای ننگرهار نشود احتمال دارد ، اما چون خود این سر محرر ناچیز هم اراضی سواحل بحر سفید و هم ارضی ننگرهار را دیده ام در گرمی اراضی ننگرهار را بر اراضی بحر سفید افزونتر میبینم . و نیز چون ناریج و نیشکر و افریقی در آنجاها بسر میرسد باین دو دلیل میتوانیم که بگوئیم در اراضی ننگرهار ما ممکنست که پورتقال و لیموی بسیار اعلای به برسد در اصلاح و علم نباتات و همه درختهای فصیلۀ ناریج خیلی را یعنی ناریج ، پورتقال ، کنه ، منده ، سنتره چکوتره و غیره را (ستروس) مینامند . درین جنس « ستروس » از همه بیشتر که به سردی طاقت آور تر میباشند\n\nزراعت\n( باغچه های ليمو ، و پورتقال )\nمملكت عزيز ما خانيك ( افغانستان ) صانه الله عن شر العدوان چنان يك خاك حاصلخيز پر خير و برکتی میباشد که از هر نوع میوه و هر رقم میوه بسر میرساند . بقعه های مختلف الطبيعه دارد که همه میوها و مزروعات كرم سير ، و هم مرد سير را میپروراند . چنانکه در سر لوحۀ زراعت تحریر میخواهیم بیاریم محتوی بر مسایل زراعیه خواهد بود که در وطن عزیز ما نقصانی در آن باشد ، و با آنکه اراضی قابلیت و استعداد آن قسم زراعت را داشته باشد ولی بسبب بعضی موانع از زرع آن استفاده نشده باشد . مثلا اراضی ( ننگرهار ) با وجودیکه درختهای ناریج بسیاری را بسر می آرد ولی درخت لیمو و پورتقال که آنرا مالته میگویند در ان زمینها بسر نمیرسد . حالا آنکه لیمو و پورتقال نسبت به ناریج خیلی نافعتر و ، و تجارتش فایده مندتر میباشد . لیمو و پورتقال – یا – مالته اگرچه یکقدری از ناریج نازکتر – یعنی به هوای سرد ناتوانتر – است ، اما باز هم در بقعه که ناریج سر برسد بسر رسیدن آنها هم خارج امکان شمرده نمیشود . اینهم حکم قطعی کرده نمیتوانیم که لیمو و پورتقال در اراضی ننگرهار ضرور باید بشود . اما بسبب فایده مند بودن پورتقال نسبت به ناریج هر انقدر معلوماتی که در خصوص اصول زراعت و تربیۀ این میوۀ لطیفه بدست داریم عرض انتظار قارئین کرام ، علی الخصوص برای برادران باغ دار ملک ننگرهار نشین خود میداریم که اگر قابل تطبیق به بینند شاید فایده بران مرتب شود .","chars":3430,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01380.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1380","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1380","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}