{"book":"adl0616","page":1366,"text":"صفحه ۵\nسال پنجم\n\nو بمجردیکه دولت انگلستان دولت روسی را معاون قوه بریه خود ساخت و در اوروبا زنگهای فلاکت و مصیبت نواختن گرفت، انگلستان از نزدیکی و اتفاق روسیه خیال خود با چند فایده و منفعت را در مد نظر گرفته بود، و مقابل آن منفعتهایی که برای آمال و مقاصد روسیه نیز خدمت کنند. یکی ازین منفعتهای متقابل مسئله تقسیم ایران و افغانستان بود و دیگر منفعتی که انگلستان از مقارنت روسیه انتظار داشت آنچند چیز بود :\nاولاً : - روسیارا گاه استانبول آورده و آشناها را بدست او داده، وفکر و خیالش را سراسر از هندستان پر گردانیده، آرزوی وسعت دادن ملك كيريش را بر ممالك عثمان کشیدن.\nثانياً : - خلافت اسلامیه را سراسر از بیخ و بن بر کنده برای مسلمانان هندستان هیچ یکنفوذ معنوی نگذاشتن.\nثالثاً : - بالقانها و آسیای عثمان را در مابین خود تقسیم کردن و برخلاف المانيا يك هيئت متفقة حاضر ساختن.\nرابعاً : - بر مصر سراسر يك مالكيت مستقله حاصل کردن.\nخامساً : از بصره گرفته همه عراق عرب و عراق عجم را بدست آوردن.\nسادساً : - يكانه رقيب تجارت و سیاست خود المانیا را از روی دنیا برداشتن.\nاز وقتیکه حکومت مشروطه در عثمانی قایم کردید همه کابینه های عثمانی همین مسلک را پیش گرفتند که با انگلستان خوش گذرانی کنند. مسئله هایی که در مابین عثمان و انگلستان مختلف فيه بود برای حل و فصل کردن\n\nآن حکومت عثمانی آنقدر سعی و کوشش ورزید که بر اصلاحات داخلی خود نیز آنرا ترجیح داد. ولی چه فایده که سیراه ادوارد کری، که بشر و كابينة ليبرال بود چنان بك مسالم، عداوت کارانه پیش نگرفته بود که این تشبثات سودمند افتد. نه تنها دل شکنی عثمانی، بلکه اوضاع تا گوار انگلستان هیچ مملکتی در دنیا نگذاشته بود که با انگلستان برهمی و درهمی پیدا نکرده باشد. انگلستان برای حرس محافظة منافع اقتصادیه خود به حریت و استقلال همه ممالك دنیا از زدن يك نيش کینه خود داری نکرده است. فرانسه، پروسیه به هولانده، به اسپانیا به امريكا وغيره وغيره مریدی که از دستش آمده قصور نورزیده است. و ازین است که با وجودیکه عثمانیان خیلی از قبل با انگلستان ابراز دوستی نشان دادند متقابل آن بجز بدی دیگر چیزی ندیدند. و بصورت واضح معلوم کردید که پیشتر و کابینه لیبرال - یعنی سیر ادوار كرى - پوليتيك فدا ساختن عثمانی را به منافع روسيه بك مسلك مستقیمی برای خود گرفته است و در هر قدمی که بر میدارد پیروی همین مطلب از هر حرکات او پدیدار میگردد. در یکوقتی بود که دولت عثمانیه برای انگلستان بسیار لازم بود برای تعطیل کردن حرکات روسیه که یکسر در آسیای وسطی پیش شده میرفت بیکدولت عثمانی احتیاج قطعی موجود بود اما انگلستان دفعه يك رفتاری دیگری را پیش گرفت : - دولت عثمانی را طعمه دهن باز شده آن گرگ کهنه پیخ ساختن، و هندستان را به اینصورت از چنگ حرص و طمع ان رهایی دادن، و منافع سیاسی و اقتصادی المانیا را نیز در شرق قریب بواسطة\n\n* يك نظارة علويت منظره *\nذات شوكتسيات اعلیحضرت سراج الملة والدين در كوه پرشكوه پغمان مناظر عوالم طبعيه را\nتماشا میکنند بمعيت شاهانه شان عالیجاه ( احمد شاه خان میر اسپور )","chars":2601,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01366.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1366","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1366","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}