{"book":"adl0616","page":1364,"text":"شماره ۳\nسال پنجم\n\nایکه چون ماه رخت مهر نباشد روشن گر چه از کار جهان است خبر دار ولی\nتاکی از دور پدیدار تو باشم فکران نکند کار جهان کار همان است همان\nدر لب لعل تو میدید عیان اسكندر درج اخبار وطن میکنند اشعار وطن\nچشمهٔ خضر گرو بود یکسر نهان مدعی شعرش اگر موی نکنید بمیان\nهیچ اگر نیست دهان تو در ان نیست سخن کاشکی بشنود این حرف که کرده خاموش\nزان میان یکسر موئی بمیان نیست نشان از سخن طوطی شکر شکن هندستان\nدو کمان میکشد ابروی تو پیوست چرا ناد کرده مدح نصاری بسراج الاخبار\nمیکنند کار من افسرده يك پشت کمان نفرستد که کند نشر در اطراف جهان\nمیکنم جان بلب لعل تو سودا هر چند منم امروز بکابل که روان شعر ترم\nمن سودا زده کی سود شناسم نه زبان تشنگان نوش نماید عوض آب روان\nجان بدان تار کی خونخوار دهد ( مستغنی ) نبود گرچه هم از اهل زبان ( مستغنی )\nمیشود گر لب جان بخش توای شوخ ضمان بود اقرار بلطف سخنش اهل زبان\nخوا هدم طبع دگر بار مکرر مطلع آفرین باد مکرر بچنین طبع روان\nدرج اخبار کنم مدح شهنشاه زمان غیر ازینم نکند خاطر غمگین شادان\nعذر ما فات توان خورد تکرار قسم نا مسلمان نخورد روزهٔ ماه رمضان\nبخدا وند توانا و بقرآن سو کند باز بر صدق رسولان و بشور ایمان\nصف لشکر مزگان و بخشم جادو به نگاه غلط انداز و بناز خوبان\nبوفای غم جانان و به هجری دوست بستمکاری دور آن و بعمر گذران\nبشب وصل که افزون ز شب قدر قدر بشب هجر که گویند ندارد پایان\nبدل آن بت بیمهر که صد بار فزون بدلش خورده قسم از سر سختی سندان\nقسم از سر اخلاص بآن است و باین قسم از ره تصدیق باین است و بآن\nقوت فرزند نمیکرد اگرم دل بخون ورم از مرگ برادر نشدی اشک روان\nمرك این هر دو جوان مرك بكبار اگر قدم از بار غمم و رنج نمیکرد کمان\nگر نشان ماندم این درد از ان شعر بلند شکر از ماندم این رنج از ان طبع روان\nمگر این ماتم دلگیر نمی ساخت غمین ورم این مرك كلو گیر نمی بست زبان\nلب نمی بستم از اوصاف سراج الاخبار آنکه وصفش نتوان کرد بتقریر وبیان\nکار او مدحت اسلام بود غیرت دین کس نگوید که درو مدحت اغیار بیان\nکارش از غیرت دین خدمت قوم است و وطن از اجانب نتوان یافت درو نام و نشان\n\nاین قصیدهٔ حکمت نشیدهٔ فوق مبنی بر يك حكایتی درج صحایف افتخار ما شده است : قبل از یکهفته از ریاست، لوهارو ( ممالك هندوستان ) يك مكتوبی بايك كتابچهٔ گرفتیم که کتابچهٔ مذکوره عنوان ( قصیدهٔ عرض اخلاص ) را حاوی و بحسن خط و حسن طبع مطبوع شده بود. صاحب مکتوب درج قصیدهٔ مذکوره را در سراج الاخبار افغانیه آرزو کرده بود. قصیدهٔ مذکوره تقریباً یکصد و پنجاه و چند بیت يك قصیدهٔ غرایی بود که در خوبی و حسن مضامین شعر به اش هیچ گفتگویی نداریم، ولی موضوع آن بمذهب ما و مسلك اخبار ما آنقدر ضد و بعید بود که درج آنرا نی بلکه خواندن آنرا نیز بر طبع خود گوارا نتوانستیم. لهذا بجناب شاعر شیرین بیان وطن عزیز خود جناب ، مستغنی، مراجعت کرده باین قصیدهٔ مافوق که یکدرجه تشفی صدر توانسته کردیم. از صاحب مکتوب بالخاصه اعتذار میکنیم که در صحایف سراج الاخبار افغانیه آنچنان اشعار و گفتار راه دخول ندارد .\n\nسراج الاخبار\n\nحوادث داخله\nحضرت ذات اقدس الهی جل سبحانه ممالک محروسهٔ شاهانه را از همه آفات و بلیات محفوظ دارد .\nبیماری مدهشهٔ هیضه و اسهال که در شهر و اطراف شهر ظهور نموده اگرچه تا بوقت تحریر آن هنوز دوام دارد ولی لله الحمد والمنه از تاریخ ۲۹ شهر رو به تخفیف نهاده است چنانچه از جدول ذیل بخوبی مستبان میگردد . و امید از فضل و کرم نامتناهی الهی که تا چند روز دیگر اثری ازین عارضهٔ مدهشه نماند :\n\nجدول اصابات ووفيات مرض\nهيضه واسهال\nاز تاریخ ۱۹ رمضان الى ۳۰ شوال\nبموجب رپورتهای کوتوالی","chars":3076,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01364.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1364","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1364","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}