{"book":"adl0616","page":136,"text":"صفحهٔ ۵\n\nو مشکل عظیمی مشاهده میشود. قوایل خارجیه که از ابتدای اعلان مشروطیت یکی پی دیگر بر دولت مشارالیها وارد آمده از چنان مایهٔ طاقت براندازانه نیست که هر بها در توانا به آن تاب آور مقاومت بشود، مسئله ارتجاع ، الحاق بوسینا اعلان استقلالیت بلغاریا ، مسئله پر مهتاب کرید، عصیان ارناود، شورش یمن و غیره کم نبود که یکی از دولتهای معظمهٔ اوروپا که من حیث اتفاق مثلث گویا سه دولت شمرده میشوند وفقه بناحق دندانار و اهلا سباهان آورده یک قطعه ملک شانرا یعنی یک پاره گوشت بدان شانرا در ربود.\n\nبعد از عثمانی ایرانرا در یک شورش و اختلال عظیمی می یابیم که دینامیت های سیاسی که دسایس انگلیس آن مملکت را بیک تب لرزهٔ حالت نزعی در آورده است. اگر ملت عثمانیه دعوی مشروطیت را کردند اجرا شدن (قانون اساسی) که از سالهای بسیار پیش مرعی الاجرا داشتند و بنا بر بعضی عوارض سکته دار شده بود طلب نمودند . ولی ملت ایران پیش از انکه یک قانون اساسی داشته باشند، و به وجه مالک عثمانی کتبها و عالمها و دانایان خود را بیفزایند خود را تا یک درجه مشروطیت شناس بازید به انتریکه و نیرنگ امی میکروبهای سیاسی جراثیم مغنم شناسی فریب خورده قباها نمودند و غفلتها انداختند. و همان بود که تاثیر آن میکرد بها در وجود نازنین آن دولت قدیمه کیفیات مرض های مختلف بوجود آورده قریب الموتش گردیده. احوال مغرب اقصی که یک هیئت اسلامیه اعلی را و آزادی بودند همچنان یک سحر انگیزی مس میریزمی و فرانسیسی حل و فصل گردید که خود آن پانزده بیست میلیون نفوس ندانستند که چه بود و چه شد؟ و تا بدانند که چیست خودشان را مانند یک لمسی خواهند یافت که تارهای تنیده شدهٔ عنکبوتهای حریت شکنانه سراپای شانرا پیچیده باشد. سبحان الله ! از حریت دم میزنند و دم بدم در پی اسارت عالم میکوشند ! ...\n\nوقایع چین را نیز چون در زیر ملاحظهٔ دور بینی بیاریم آن لحاف بسیار بزرگ را نیز برای بعضی منفعت اینکه اگرچه بقدر یک شبش هم باشد در آتش های شعله افروز بعضی استفاده طلبان می یابیم مثلاً : خیال بلعیدن روس ممالک ( موغولیها ) را ! ...\n\nنمبر ۱۱\n\nاین است شمهٔ از اجمالی احوال سیاسی عالم که خلاصه بر نظر مطالعهٔ ناظرین کرام خود عرض کردیم نقطه\n\nاز اخبار هامی ترک\nدرین محصر ما اخبار فواید مشابه ( طنین ) که در پایتخت دولت علیهٔ عثمانیه طبع داشته میشود از اخبار ما بیک لسان برسانی بحث رانده گفته است :\n« قسم اعظم مقالاتی که در (سراج الاخبار افغانیه) خود مان خوانده ایم به محاربه هایه است . این غزته اگر صفحات قسم حوادث خارجیهٔ خود را کاملا به محاربهٔ طرابلس غرب و احوال سلطنت عثمانیه حصر کرده بود که بسیار شایان وقت و ممنونیت است »\n\nبعد ازین به خود یعنی به ملت نجیبهٔ عثمانیه روی سخن را گردانیده مینوسد :\n« لا در چنین وقتیکه بر مطبوعات اسلامیه از ما بحث و بیان میراند، و هند شرق ، و همه عالم اسلام بیگانه امیدشان را به نجات و سعادت ما یعنی بخلافت عثمانیه معطوف نموده اگر ما با این منازعات سفید چاو و دامن خود را بدست خود کنیم تنها اولاد و اقتصاد خود ما نی بلکه هر مسلمانانیکه این عالم اسلام را پر کرده است بر ما لعنت خوان خواهند شد ! »\n\nما میگوئیم که : از لعنت خوانی حاشا ! ولی این یک محقق است که همه عالم اسلام علی الخصوص افغانستان سعادت و نجاست و فوز و فلاح مقام سلطنت سنیهٔ عثمانیه و برقرار بودن سلطان المعظم را آرزو دارند و به این سخن هیچگاه راضی نیستند که وطن خود را در تهلکه ببینند و از اختلافات ما بین خود شان باز بیایند .\n\nالمقرر\nصورت اراده سنیه حضرت سلطنت اعظم\nدر باب فسخ مجلس مبعوثان\n\n۱) بموجب فقرهٔ هفتم قانون اساسی و موافقت رای مجلس اعیان فسخ بیات مبعوثان را ، و صادر ازین تاریخ فسخ در ظرف سه ماه بالانتخاب اجتماع بیات جدید و مبعوثان را اراده و فرمان کردم .\n\n۱) به اجرا کردن و بجا آوردن این اراده ما صدراعظم ما مامور است .\nمحمد رشاد\n\nاین است که بموجب این ارادهٔ سنیه مجلس مبعوثان حاضره فسخ و برطرف شده به انتخابات جدید دیگر آغاز میشود .","chars":3358,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00136.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/136","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/136","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}