{"book":"adl0616","page":131,"text":"نمبر ۱۰\n\nکوه های عظمت قدرت و فعالیت خدای متعال است جل و تعالی شانه پس یاد گرفتن زبانها از جمله مباحات است – البته در صورتیکه هیچ فایده در آن نباشد که به لغو و لهو مذموم میباشد – و اگر فایده بر آن مرتب باشد بس مستحب است انتهی – اکنون برای مسلمانان این دستور العمل کافی و وافی است که اگر زبانهای ملل غیر را باراده نفع دولت و ملت اسلام یاد بگیرند و باین ذریعه فایده جلب نفعی از آنها یا دفع ضرر آنها مد نظر ایشان باشد – نه تنها سعادت – اما چون منظور این نباشد و از کسب باقی کمالات نیز محروم باشد – پس افسوس بر مرتکب آن که عمر عزیز را بې فایده و عبث و وبالا یعنی اشتغال میدارد – برادر این و اخوان پنے اولاد وطن عزیز خود را باین گفته متوجه میگردانیم که ( حُبٌّ فِي اللهِ وَ بُغْضٌ فِي اللهِ ) که اساس اسلامیت است از دست نداده و آنچه از امور ملل غیر را برای استفاده فواید دین و دولت لازم الحصول بدانند – اولاً تصحیح نیت را کرده و جمیع امور و دست بکار و دل با یار) داشته باشند تا بان اراده و توجه همه دینی گردیده و بحکم\n\nخش زبیر تو باشم سخن از بهر تو گویم\nسفر ز بهر تو دارم وطن ز بهر تو جویم\n\nجمیع حرکات و سکنات برای رضای او تعالیٰ کرده و ازین رو فایده حقیقیه و جمع توجهات حاصل کرده باشند تعالیٰ والله الموفق والسلام\n\nعلى من اتبع الهدى تحرير يوم حبه ۲۱ شهر محرم الحرام سنه ۱۳۲۸ هجری قدسی علی مهاجرها الصلوة والسلام .\n\nدستخط کمترین داعیان اعلحضرت شهریار\nعبد الرب پسر مولوی عبد الرؤف خان\nمدرس مدرسه شاهی\n\nاعتذار\nبسبب کثرت مضامین گنجایش درج مقالات ما بعده در درین نسخه نماند بنا برین این گونه محذورات خواهیم پرداخت فقط .\nچه مقاله با نکه دستخط ندارد از طرف سر دفتر تحریر یافته\n\nمدیر و سر محرر سراج الاخبار\n\nحسبن و باهتمام الحاج عبد الخالق پسر طرزی مهتمم چاپ خانه و این کاتب ذلیل بقلم میرزا محمد جعفر قندهاریست\n\nصفحه ۱۲\n\nانتین و دو گردان زبان عربی و جوان افراد برادران دین این حسن غیرت و حمیت دینی را که درین دین قویم و این ملت عظیم استین لغات و مطالب یکدیگر را یاد گرفته و زبان یکدیگر را بدانند و از مقاصد و مطالب یکدیگر واقف شوند و باین وسیله توحید کلمه اسلامی که مدار فلاح دارین است حاصل نمایند و اصول و فروع دین حضرت خیر المرسلین را که ازین زبان ترجمه شده و در السنه دیگر موجود است و بهمین سبب سلاطین با عظمت و امرای با شوکت که در هر دور و زمان برای ترویج دین مبین حضرت رسول الله (لا اله الا الله محمد رسول الله) آمده كان را اتحاد و اتفاق و اتفاق را عزت و شوکت و شوکت را بر طرف نمودن اعدای دین و ملت دانسته اند و استوار و محکم کردن این امور را که از فرایض و واجبات دینی است بخود لازم و واجب دانسته و بودن مسلمان فارسی و عجیب و رومی دلیل واقع این امر میتواند شد .\n\nحسن ز بصره بلال از حبش عجیب از روم\nز خاک مکه ابوجهل این چه بوالعجبی است\n\nکر درین بزم یکی دشمنی کند پیشه\n\nمن با تو چنانم ای نگار سمنبر\nپیشانی و خوبی منی در بدنم تن\nکه در فلکم که مست توام یا تو منی\n\nپس آنچه از لوازم انسانیت و غیرت دینی است یاد گرفتن و دانستن زبان ترکی تخصیص ترکی – باقی است که زبان دولت اسلامی است و جامع برادران اسلامی یعنی افغان است به روز میعاد کالی ترقی اخوت ایمان . و یا دهون افغانی و اما نهم و واجب است که این زبان را یاد گیرند و محبت اسلامی و ترقی علوم و معارف و اخلاق را برای خود حاصل نمایند زیرا که علاوه بر اینکه سند کی جماعتی زمان اخوان دینی است اکنون از زبانهای زنده دنیا معرب و ترکی و فارسی و اردو و پشتو که در آن علی وجه الکمال موجود است که بشوق قلیل اور دولت از آن فواید کلیه حاصل میشود و اینکه از زبان اختیار بستانهای درازی حاصل شد نمی باشد از این زبان مسلمانی بمدت تقلیل حاصل میگردد و مطالب و مقاصد علمیه حاصل شده خدمت دین خود را از این رو بنمایم و درین امر مزید احتیاج و غیره محتاج نظر است که درین جزو زمان آن قدر که در زبانها است – در عربی و ترکی موجود نیست – لهذا پس راقم آثم در تعلیم و تعلم زبانهای اجنبی را پسندیده – زیرا که برای فایده اسلامی و ترقی علوم و فنونی که رافع احتیاجات وقت باشد تعلیم و تعلم زبانهای اجنبی ممنوع نیست – بلکه خیلی نافع و لایقست و او از جمله مندرجات میباشد چنانچه در کتب حدیث شریف چنین نوشته اند – عن زيد بن ثابت رضی الله تعالى عنه أنه قال أمرنى رسول الله صلى الله عليه وسلم أن أتعلم السريانية وفى رواية أن أتعلم كتاب يهود وقال إنى ما آمن يهودا على كتاب قال فما مر لى نصف شهر حتى تعلمت فكان إذا كتب إلى يهود كتبت وإذا كتبوا إليه قرأت عليه كتاباته رواه الترميذى – پس علمای دین ازین امر چنین استنباط نموده که لا يعرف فى الشريع تحريم تعلم لغة من اللغات عراقية او عبرانية هندية وتركية أو فارسية وقد قال تعالى (وَمِنْ آيَاتِهِ خَلْقُ السَّمَوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافُ أَلْسِنَتِكُمْ) اى لغاتكم بل هو من جملة المباحات التى لا يعد من اللغو و مما لا يعنى وهو مذموم عند ارباب الكمال إلا إذا ترتب عليه فائدة فحينئذ يستحب انتهى شرح مشكوة كتاب الآداب –\n\nحاصل و مقصد حدیث نبوی و استنباط علمای دین اینکه حضرت زید بن ثابت صحابی که از اجله اصحاب و کاتب وحی انحضرت بود میفرماید که حضرت رسول مقبول مرا بآموختن فرمودند که من از طعن و خیانت یهودیان ایمن نیم و اعتماد کامل بر ایشان در کتابت و قرائت ندارم میباید که زبان سریانی که زبان یهود است بیاموزی – پس من در مدت کمتر از نیم ماه زبان سریانی را یاد گرفتم و بعد از ان چون انحضرت برای یهودیان نامه مینوشت من می نوشتم – و چون نامه ایشان بحضور پر نور انحضرت میرسید من قرائت میکردم – و در شرح شریعت حرام بودن یاد گرفتن هیچ زبان از زبانها ورود نیافته – بلکه این اختلاف زبانه از","chars":4823,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00131.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/131","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/131","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}