{"book":"adl0616","page":1277,"text":"سال چهارم شماره ۲۳\n\nکه قبل از رسیدن فدوی ملخ زیادی در محال مذکور آمده گیاه های سبز را کامل خورده - که غیر از خار خشک چیزی باقی نمانده - از قرار بیان مردم شورایک که فصل گندم - و جو مایان نیز نقصان زیاد رسیده و بعضی جا که گندم و جو خشك شده کم نقصان رسانیده - و برخی که سبز بود کامل خورده شده - و علمقدوی نرسیده - که خرابی زیاد رسیده و با اندك فقط واقعه نكار جاغوری و مالستان و بهسود بخط ۲۲ رجب خود تحریر داشته اینکه در ۱۹ ماه حال از قریه مارخانه علاقه بهسود خبر رسیده که ملخ زرد بالدار - بسیار پیدا شده بیست و پنج خروار حاصلات و زراعت بهاری قریه مارخانه را خورده - و هنوز هم ملخ مذکور دفع نشده فقط الله رب العالمین فضل خود را بکند تحریر ۱۷ شعبان المعظم سنه ۱۳۳۳\nعلی احمد\n\nزراعت\n\nسر الزين شماره يك سرلوحه بسیار نافع و قیمتداری در جریده خود علاوه نموديم ، ( زراعت ) مادهٔ يكانه حيات في بشر است . ترقى مدنيت ، ترقى عمارت ، ترقى ثروت و سعادت ملل به ترقى ( زراعت ) مربوط و منوط است .\nاگر زراعت نباشد ، علم، صنعت، تجارت هیچ کاری کرده نمیتواند چرا که به گرسنگی هیچ کاری نمیشود . خزینه دولت را هیچ چیزی پر کرده نمیتواند مگر توك بيل دهقان ، دولت اگر مالك مليونها عسكر ، صاحب مليارها توپ و تفنگ پرشرر باشد چون گدامهای پروبیان غله و ارزاق نداشته باشد هیچ است . سعادت و بختیاری کلی در زراعت است ، چونکه زرها ، جواهرها ، قصرها ، سامانها پریچهره ها و چها چها هیچ یکی قدر و قیمت خوشه های گندم ، و دانه های جواری ، و کلچه های نان و سیب های زمینی را پیدا کرده نمیتواند ؛ چنانچه حکیم دانای شرقی شیرازی میفرماید :\nکر نبود بالش آکنده پر خواب توان کرد هجر زیر سر\nور نبود دلبر همخوابه پیش دست توان کرد در آغوش خویش\nاین شکم بی هنر پیچ پیچ صبر ندارد که بسازد بهیچ\nهم چه حاجت ! این جنك عالم افروز جهانسوز بر همه عالم ثابت نمود که مهمترین قوای حربه ، و یکانه اسباب غالبیت و مغلوبیت بر غله و ارزاق موقوف میباشد . انگلیز ها هر قدر سعی و جهدی که داشتند صرف نمودند ، تا المانها را از گرسنگی بمیرانند ، حال آنکه آنها برین کار خود بدرجهٔ المانها كامياب آمده نتوانستند ، زیرا المانها از یکطرف بقوت کشتی های زیر بحر خودشان رزق را بر جزیره نشینان بریتانیا بند نمودند ، و از دیگر طرف بقوت متفق خود عثمانی آبنای دارد نیل را سد کرده غله های بیحد و حساب صحرا نشینان سیبریا را در انبار خانه های بندرهای شان پوسیده ساختند . و در عین زمان باغچه های جنت مثال حيوانات و نباتات و منتزهات برلین و دیگر شهرهای بزرگ ملک خودشان را با میدانهای\n\nسیرانگاهها و همه زمینهای خالی زیبا و فرح افزای شهرها را بسیب زمینی و کچالو مزروع ساختند که از همین یک معلوم میشود که مسئلهٔ زراعت تا چه درجه وقعت و اهمیت فوق العاده دارد .\n( سراج الاخبار افغانیه ) در زیر این سرلوحهٔ ( زراعت ) خود انشاء الله از مواد مهمة ( علم زراعت ) بحث و بیان خواهد راند . و امید میکنند که حکومت متبوعة مقدسة ما ، و نیز زمینداران و کشتکاران وطن عزیز ما يك توجه تام و يك اهميت مخصوصه به این سرلوحه و عنوان ما عطف نموده هر انچیزی را که قابل تدقیق به بینند در تطبیقات و عملیات آن سعی و همت فرمایند . و چون امسال چند بار از اطراف ولایات شاهانه خبر دهشت اثر ظهور یافتن ( ملخ ) که مدهش ترین آفات و بلیات زراعت شمرده میشود برای ما رسیده ، لاجرم در اول امر وظيفهٔ خدمت و قلمية عاجزانه را در بخصوص حصر نموده از قرار معلومات و تجاربی که خود این مدیر و سر محرر عاجز در انتهای سیاحتهای ممالک عثمانی و غیره حاصل کرده ام و کتابها و رساله هایی که در خصوص بدست آورده ام بعضی تحریرات لازمی را عرض انظار قارئین کرام مینمایم :\n\nتعلیمات\nدر خصوص محو و تلف نمودن تخم ملخ -\nاولا : – در هر جایی که ملخ پیدا شود از دو حال خالی نیست : یا این است که آن ملخ بصورت پرواز سیلاب آسا از دیگر طرفها آمده میباشد ، و یا آنکه از تخمهایی که پیشتر در اندرون زمینها گذاشته میباشند بصورت مچخ پیدا شده ملخ میشوند . بهر دو صورت ، بمجردیکه در يك زمين يا يك ده ، يا يك قريه ، يا يك قصبة ملخ ظهور کند هماندم ریش سفیدها و ملیکهای آنجاها به حاکم نشینی خرد یا کلانی که آن ده و قریه به آن تابع باشد بخبر دادن مجبوراند ، و آن حاکم به حاکم کلانتر از خود و او به نائب الحكومه و نائب الحكومه به دار السلطنه خبر باید داد تا برای جلو گیری آن در هر هر طرف ملك يك بیداری و با خبری حاصل باشد .\nثانياً : – چون ملخها در تیر ماه پیش از انکه هواها خنك شود همگی در همانجائیکه پیدا شده اند یکجا جمع آمده تخم می اندازند و تخمهای خودشانرا در خط پنهان میکنند و بعد از يك روز یا در همانجا و یا در نزدیکیهای همانجا خود آن ملخها که تخم داده اند مرده می افتند . این است که در همان روزهای تخم اندازی ملخها ، در هر ده و هر قصبه كه ملخ ظهور يافته باشد ملکها و ریش سفیدان آن ده و قریه همه اهالی خودشان را جمع کرده به پالیدن و جستجوی تخم ملخ آغاز کنند . و جای آنرا پیدا کرده به حکومت آن محل خبر و نشان بدهند ، و حاکمها از طرف دولت باید مجبور باشند که ضرور خودشان متوجه شوند و سر در آنجا رفته بهر وسیله و واسطه که باشد جای تخم نهادن ملخ را پیدا کنند .\nثالثاً : – به اين يك بخوبی باید دانست که چاره یکانه دفع ملخ بجز تلف ساختن و محو نمودن تخم و میخ آن دیگر چیزی نیست ، و دیگر هیچ دوا و هیچ تدبیری برای آن موجود نشده است . اگر اهالی چنین اعتقاد کنند که این یک بلای سماوی است و هیچ تدبیر ندارد ، و دست بسته و پا شکسته نشسته تماشای آن بشوند قحط و گرسته مرکی را بر خود قبول باید بکنند . لهذا بمجردی که در دهات و قریه جات ملخ ظهور نماید همه مردمان باید برای مدافعه آن چنانچه برای دفع دشمن حاضر میشوند","chars":4829,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01277.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1277","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1277","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}