{"book":"adl0616","page":1263,"text":"سال چهارم صحیفه ١٤ شماره ۲۲\n\nاز ان روزیکه این آیه هدایت غابه بسوی حضرت رسالت منزلت (ص) بصورت وحی القا گردیده است تا کنون بر معتبر اسلام هر ساله در ماه رمضان فیضرسان قیام صیام مانند ادای صلوة بکفرش دینی و مذهبی شمرده میشود، و صوم نیز مانند صلوة بشرایط و آداب مخصوصه اش بجا می آید، و چنانکه نماز بی طهارت و وضو و نیت درست نیست همچنان روزه نیز بی آنکه انسان جمیع مطالبات و آرزو های نفسانی خود را ترک نکند، و از نقاید مادی مانند خورد و نوش و قبیل آن دست بردار نشود، و تمام جوارح و اندام خود را از استعمال منکرات و خشات باز ندارد روزه اش صحیح تسلیم نمیشود. در آداب صوم ذات فخر کاینات علیه افضل التحیات تحدی تا کید فرموده اند که اگر وقتی برای صایم کسی دشنام های سخت دهد و مقابله اش بر خواسته متلش آماده شود، صایم بجوابش تحمل ورزیده و هیچ آثار قهر و غضب را نشان نداده بگوید که من روزه دارم، چنانچه در حدیث صحیح مذکور گردیده است « اذا كان يوم صوم احدكم فلا يرفت ولا يصخب، فان سابه احد وقاتله فليقل انى امرؤ صائم » . و دیگر با فرموده است که کسی که روزه گرفت در رمضان، با ایمان، و آداب شرعی آن جمیع گناهان گذشته اش عفو وسمح شود « من صام رمضان إيماناً واحتساباً غفر له ما تقدم من ذنبه : كتاب صحيح » : حالانکه اکثر مردم را بکمال تاسف می بینیم که حدود و آداب صوم را هیچ ملاحظه نکرده به بسیار جسارت و گستاخی در ماه صیام پیش از عادت خش و هزیان را بر زبان می رانند و به تقدیس و تعظیم صوم هیچ باک نیاورده و آن فرض مقدس و مبارک الهی را آلة محرکۀ فسق و فساد و جنک و جدال خود میسازند، و تاوان و الزام جنگهای بیهوده خودشانرا بر آن قانون پاک سماوی افترا و بهتان میکنند « فاستعذ بالله انه سميع عليم » . از آن هم بدتر بسیاری از عوام الناس در هر کوچه و بازار دیده میشود که بجای آنکه نماز بخوانند و پاشها روزه گرفته بکسی ضرر رسانند و خلاف آن در ماه رمضان به قمار مشغول و مصروف میباشند و اگر از نزد شان پرسیده شود که این عمل شنیع را چرا میکنید؟ میگویند که روزه خود را میگذرانیم « واذا قيل لهم لا تفسدوا في الارض : قالوا انما نحن مصلحون » عجب روزه بانوانى كه ميعاد مقرر آنرا كه در انوقت ما به حسنات و ادای صلوات و عبادات مأموریم برادر کمتر ام الحبايث، ابو الفسوق میسر نیازی و ساعت تیری بسر آریم هم در صورتیکه خدای قهار در کلام هدایت انجام خود ما را بشدت و تکرار از ان منع فرموده و درجۀ خیانتش را پس از خمر و پیش از بت پرستی نشان داده است « يا ايها الذين آمنوا : انما الخمر والميسر والانصاب والازلام رجس من عمل الشيطان فاجتنبوه لعلكم تفلحون » . غير ازينها يك دو فریق دیگری که بدرجه ها از ایشان بدترند نیز موجود است و با وجودیکه خود شانرا مسلمان هم میگویند ولی روزه نمیگیرند گروهی از ان عوام الناسی است که از شدت غفلت و بیخبری، و عدم تعلیم، و جهالت خود از نماز و روزه منکر، نی! بلکه تنها قبول دارند و دیگر هیچ اثری از دوام و عمل آن نشان نمیدهند و تکلیف نفس را تحمل نیاورده پوشیده روزه را میخورند که این یک طبقه بسیار سفیهه است که عدد\n\nانچنین اشخاص شکم پرست هم بسیار قلیل است « اولئك كالأنعام بل هم اضل و اولئك هم الغافلون » ، و گروه دیگر آن، عبارت از بعض کسان متعددی است که خود شانرا نمونۀ تهذیب جدید پیش میکنند و با آنکه خود را عالم و متفنن میدانند و از اسلام و مسلمانی دعوا دارند بنابر مدنیت یوریی روزه را یک قسم اعتقادات زمانه های قدیمه بیهوده شمرده و آنرا به رسم کهنه و فرسوده گفته و هیچ درجۀ اهمیت را به آن داده از ان سهل میگذرند و به اینصورت احکام جلیل الهی را استهزا و اهانت میکنند و از خود خبر ندارند « الله يستهزئ بهم ويمدهم في طغيانهم يعمهون » . و خداوند جزای عمل اینچنین کسانرا به بسیار شدت و کمال صفت قهاریت خود ادا میکند « انا جعلنا في اعناقهم اغلالا فهى الى الاذقان فهم مقمحون » والحمد لله تعالی که ازین طبقه در کل ملت نجیب افغان کسی نیست. حالا آمدیم بر یک جماعت دیگری که جمیع فرایض سماوی و اوامر الهی را مقدس و محترم دانسته با ملاحظۀ آداب و حدود الله آنرا بجا می آرند، و روزه میگیرند، نماز میخوانند، متکف میشوند، صلوة تراویح را میگذارند، زبان خود شانرا از غیبت و هزیان محافظه می نمایند، رشوت نمیخورند، سود نمیگیرند، برای اغراض شخصی خود حقوق عباد الله را پایمال نمیکنند و با آن بکمال صداقت در خدمت وطن و ملت سعی و غیرت میورزند، و خیرات و زکوه را به مستحقین و مساکین میدهند، امانات را خیانت نمیکنند در اموال شاما دست درازی را روا نمیدانند، و از حرام خوری ابا و انکار میکنند، غرض از جمیع منکرات بشدت اجتناب میورزند و در اوامر و نواهی الهی بدقت حرکت میکنند. پس اینها بندگان حقیقی خدا گفته میشوند، و « عباد الصالحين » عبارت از ایشانست زیرا برای رضای خداوند خود تمام آرزو های نفسانی خود را پشت پا میزنند و در اظهار عبودیت و بندگی و اعتراف عجز و فروتنی همه مطالبات شخصی خود شانرا ترک میکنند « اولئك على هدى من ربهم وأولئك هم المفلحون » . مگر بکمال تاسف چنان ظاهر میشود که در وطن ما این طبقه عبارت از چنان یک گروه بسیار کوچک و مختصری است که وجود و عدم آن هم در شبهه است. بهمه حال ما از درگاه خداوند متعال بعد عجز و نیاز آرزو داریم که همه افراد ملت ما را به همچنین اخلاق حمیده و عادات حسنه که دران رضای خدا و خوشنودی پادشاه و آسوده گی رعیت و خیر وطن و ملت مضمر و مستتر باشد، متخلق گرداند. در هر سال چون ماه صیام فرحت اختتام از ورود برکت آمود خود به جمیع اسلامیانرا بدیدار سعادت آثار خود روشنی میبخشد، ذات شوکتماب پادشاه دیانت آگاه ملت پرور محبوب القلوب معظم مادر عشرۀ اول آن | بشرطیکه یک عذر مشروعی نباشد | یومیه بوقت شام با جمیع ارباب مناصب ملکی و عسکری و یک جمعیت بزرگ رعایای صادقۀ شاهانه شان در میدان با صفای خوش آب و هوای چمن حضوری دار السلطنۀ کابل تشریف می آورند، و قریب ١٤ پنجهزار نفر یومیه بوقت افطار صیام با پادشاه مقدس خود شان بر یکخوان گستردۀ الطاف و احسان ملوکانه یکجا بهم نشسته بخوردن اقسام قواکه واطعمه لذیذه مشغول گردیده بعد از فراغ افطار ذات اعلیحضرت جمعیت این جمعیت عظیم بسوی مسجد عیدگاه حرکت و عزیمت فرموده","chars":5199,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01263.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1263","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1263","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}