{"book":"adl0616","page":1212,"text":"سال چهارم شماره ۲۰\n\nترجیع بند\nدر نعت\n\n(۱)\nشب وقت سحر زعالم خاك رفتم چونکه بسیر افلاك\nاز ماه گرفته تا بکیوان دیدم همه را بچشم ادراك\nصد خیل ملك ستاده برپا از نور و صفا بسان جان پاك\nجنت همه پر زلاله و گل دوزخ همه پر زنار و خاشاك\nاز طوبی و سلسبیل و کوثر از زهره و مشتری و افلاك\nمرصوت و صدا که گوش کردم هر نقش که دید دیده باك\nهر يك بزبان راز میگفت اوصاف رسول شاه لولاك\nاینها بجه فهم وصف گویند بشنو که بگویمت در ادراك\nحق گفت چنین باحمد پاك\nلولاك لما خلقت الافلاك\n\n(۲)\nنورش سبب ظهور عالم قدش الف روان آدم\nمهر نبوتش نگین زه شد ختم پیمبری بخاتم\nاوصاف وی از زبان عیسی صد بار شنید گوش مریم\nشد جام جهان نمای نامش در خط رموز ساغر جم\nبر زخم دلم طبیب لطفش هر لحظه نهد زرحم مرهم\nآبی ز کرم فشان برویم زیرا که شدم کباب از غم\nخم چون نکنم به پیش او سر پیشش چو سپهر کرده قد خم\nدر پای دو کون و بحر گردون در پیش کفش بود نمی کم\nجائی که کند خدای مدحش او صاف ولیست بهر من ذم\nمن کیستم و کیم که باشم کز شاء علوی او زنم دم\nحق گفت چنین باحمد پاك\nلولاك لما خلقت الافلاك\n\n(۳)\nوالشمس بود صفات رویش واللیل نمای تار مویش\nدر حسن وصفات و تازه روئی جنت نبود چو خاك کویش\nچون مرده زنو حیات یابم هر صبحدم از هوای کویش\nاز پس گل روی او لطیف است دزدیده نظر کنم بسویش\nلب تر نکند بآب کوثر هر تشنه که نوشد آب جویش\nاز دام دو کون گشتم آزاد تا گشته دلم اسیر مویش\nدر صورت اوست شخص عکسم آئینه شدم زبس برویش\nدل از تو چو طرزی مدح خواهد این نکته سر نهفته گویش\nبا ناز و ادا بسوت دلکش از قول خدا بگو برویش\nحق گفت چنین باحمد پاك\nلولاك لما خلقت الافلاك\n\n(۴)\nو محمد مصطفى، عليه صلوة والسلام والتحايا بشام شريف انشاد فرموده بودند تيمناً و تبركاً درج صحايف شرف و سعادت مينمائيم:\nای نقش نشان بی نشانی دارای نهان و هم عیانی\nخوانی خط لوح غیب را صاف هر چند الف زباندانی\nدر جنس بشر بحسن اخلاق کی باتو و تو بکس نمانی\nعشق تو زبس شباب طبع است آموخته پیر را جوانی\nهم عالم سر رمز معنی هم واقف وحی آسمانی\nزان گوشه دامنت گرفتم چرخ است بمن بشیخ فانی\nبکشای گره زکار زارم زیرا که زلطف میتوانی\nطرزی نکنی ادای وصفش صد سال اگر تو قصه خوانی\nچون خامه خموش باش بگذار مدحش بکلاه آسمانی\nحق گفت چنین باحمد پاك\nلولاك لما خلقت الافلاك\n\n(۵)\nفرش است فلك بخاك راهش بر عرش روانست تکیه گاهش\nدارد بخدای قرب ذاتی دانست بزه قرب راهش\nبرجاء کنند تکیه مردم چه تکیه زند تخت گاهش\nمه را چه کنی باو مقابل خورشید خجل بود زماهش\nشد تیر بلا بیای جانت خاری که فشانده براهش\nدر باغ بهار عکس رویش گلزار دمیده از گیاهش\nطرزی تو کجا و حرف مدحش سایه نرسد بقرب ماهش\nخود مدحت او کند خداوند طرزی تو مباش سنگ راهش\nحق گفت چنین باحمد پاك\nلولاك لما خلقت الافلاك\n\n(۶)\nرویش گل بوستان جانت یاقوت لبش چوجان روانست\nجیش جو بهشت لانه خیر است دستش چوسحاب در فشانست\nاز هیبت نام و سهم رمحش مورتن دشمنان ستانست\nشاهنشه قل کفی است زائر در موکب او شهان روانست\nخورشید بسفرهٔ نوالش يك گرده كرم روی خوانست\nلشكر شكن او عدویش در گوشه خزیده چون کمانست\nبگرفت جهان زشرق تا غرب شمشیر کجش جو کهکشانست\nاوصاف محامد کمالش طرزی توبگو کرا توانست\nخاموش نشین و گوش بگشا این مدح شنو که به زحالت\nحق گفت چنین باحمد پاك\nلولاك لما خلقت الافلاك\n\n(۷)\nباقرب خداست بلکه دمساز گشته چو خیال آسمان ناز\nهم عاشق و دلبر است و محبوب هم جمله نیاز و هم همه ناز\nدر دائره خط یو سر بست انجام و بدایت حرف آغاز\nباهمت اوست چرخ گردون چون كبك ضعيف و چنگل باز\nسربسته گره زکار کارم جز ناخن او که میکند باز","chars":3024,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01212.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1212","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1212","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}