{"book":"adl0616","page":12,"text":"۳\nنمبر ۱\n\nتشکیل یافته بود. اول سفرۀ امیر حضور پر نور مبارک بود که بر سر سفره وجود مسعود کایناتی شرف افزای عزو اجلال گشته شهزادگان عظام و سرداران ذوی الاحترام و دیگر ذوات گرامی که شرف استاده گی این میز حضور را منوط به اعضای تشکیل یافته این خوان نعمت بود. از دوم سفره میزی بود که برای عبید و منصبداران لشکری و ملکی و نظامی وضع شده بود. سوم سفره بود که برای خوانین کرام و معترین شهر گسترده شده بود. چهارم طعام دادن برای غربا و فقرای آنان بود که بهر کس کاسه و طبق خود را آورده و طعام پخته لذیذه داده عاطفت بادشاه رعیت پرور مرحمت گستر خود را گرفته در بردن بخانه های خودشان و یا خوردن در همان جا مختار بودند. میز های چای نوشی و میوه خوری و شربت نوشی و آبدان هایکه با یخهای طبیعی آب آن سرد شده بود، در سر هر هر وضع و ترتیب یافته بود.\n\nبمجرد نواخته شدن طوپ غروب آفتاب هر کس بهر چیز که دلشان میخواست افطار کرده به امامت خود راتب شامانه نماز مغرب را ادا مینمودند. بعد از ادای نماز هر صنف بر سفرهای خودشان جمع آمده و صرف طعام میشدند. به ۹ بجه شب یک طوپ نواخته شده و مردمان را برای حاضر شدن نماز تراویح آگاه ساخته فوج فوج مردمان در جامع شریف شرکت [شیر گاو؟] را جمع، عده تشکیل میدهند و به ده بجه ذات علیحضرت پادشاهی در جامع تشریف آورده بصلاة تراویح آغاز میشد.\n\n۱۵ دقیقه امامت و تلاوت را حافظ چند منظور خوش الحان محاسن اداء مینمودند که الحق در سرعت و جودت و تلاوت و حسن قرأت هزاران تحسین و آفرین بود و الحاصل بهمین کیفیتی که بیان گردید در ظرف ده شب کامل عشره اول ماه مبارک از ابتدای سوره شریفه فاتحه تا انتهای سوره شریفه و الناس، کلام قدیم حضرت صانع علیم حکیم جل و علا در نماز تراویح ادا کرده شده و شب دهم مراسم ختم شریف بجا آورده شد که در شب ختم شریف نیز سفره ضیافت جشن ختم از طرف خوان سالار خوان مائده نعمت حضرت ولیعهد مقدس با ترتیب بسیار عجیب و لطیف نیز روشنی بخش چشمان بینندگان گردیده\n\nکمتری بهر مطالعه کنندگان گرام عرض مینمایم که در اثنائیکه در اول بار وارد پای تخت عالی بحیث آن شده بودم این همین چمنی که حالا دیده میشود نبود سطح زمین تا درجه با سبزه های چمنی مستور بود ولی از [تری؟] و نرمی و تازگی و شادابی هیچ اثری در آن موجود نبود و بجای صافی و همواری آنکه درین وقت در آن دیده میشود پستی ها و بلندیها و چقوریهای پر آبهای متعلقه موجود بود نه چنان پایان جنسهای مختلف در آن چیده میگردند. از مدت سه چهار سالیست که نظر کیمیا اثر سراج الملة والدین پادشاه ما بسوی عمران آن توجه فرموده امروزه روز به این نظافت و تری و تازگی و رونق و صفا و همواری نیکه دیده میشود واصل گردیده است.\n\nحالا باز بر بیانات ترتیبات و انتظامات خیمه گاه همایون رجعت نمائیم.\n\nخیمه گاه معلی پایه گاه همایون قریب سمت جنوبی چمن مذکور در مقابل جامع شریعت بسیار بزرگ دیدگاه، که از عمارات خیریه جناب غفران مآب خاقان سابق مرحوم جنت مکین حضرت ضیاء الملة والدین) است بر پا شده بود.\n\nاما خیمه گاه که گفته شد چنان گمان نشود که یک چند خیمه و خرگاهی در بیجای بر پا شده باشد ! نی بلکه خیمه گاه همایونی مناسب از خیمه های بسیار عالی و ظریف معتبریست که عبارت از اطاقها و تاقهای نشیمن خواب و توالت حتی جامع و حمام و غیره میباشد.\n\nطرز ساخت و وضع ترکیب این خیمه ها اینکه از اختراعات نفس نفیس پادشاه خردمند عدالت پسند ماست از خیمه به خانه زیاده تر مشابهت میرساند که هیئت مجموعه آن مثل یک سرای با شوکت و سلطنتی را بنظر جلوه میدهد.\n\nبیت از یک طاق نصر مصنوعی بسیار بلندی که با گلها و بیرقهای رنگارنگ تزیین یافته بود بر یک جاده عریض بسیار خوش نمائیکه با سنگ ریزه های مصفا که تفریش شده بود و در دایره خیمه گاه در آمده میشد و دو طرف این جاده را خیمه های بسیار خوش نمای در بر گرفته بود و در آخر جاده مذکور یک میدانچه بسیار دلکشای بسیار با زینتی ساخته شده بود که اصل خیمه گاه همایونی درینجا بود سرایهای لطیف دو طرفه این میدان و خود میدان با گلها و بیرقهای رنگارنگ و چراغ های بسیار بزرگ و در شب با کالیسین بوتهای رنگارنگ تزیین و تنویر شده بود.\n\nشکل\nخوان","chars":3482,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/00012.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/12","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/12","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}