{"book":"adl0616","page":1190,"text":"صحیفه (۱)\nسال چهارم\nشماره (۱۹)\n\nسراج الاخبار الافغانیه\n۱۳۲۹\n\nقیمت سالیانه\nدر دار السلطنه کابل ۸ روپیه کابلی\nدر اطراف داخله مملکت\nدر خارج مملکت\nبا اخراجات داک ۱۰ روپیه انگلیزی\nبهر پانزده روز یکبار نشر میشود\nقیمت يك نسخه آن در کابل یکقران است\n(اوراقی که درج نشود اعاده نمیشود)\n\nفائوندر و محرر\nمحمود طرزی\nالادارة والمطبعة\nدر ماشینخانهٔ دار السلطنة ( کابل ) *\nهمه امورات تحریریه به ادارهٔ خانه *\nبنام مدیر فرستاده میشود\n\nتاریخ ۱۵ رجب ۱۳۳۳\nتاریخ انگریزی ۳۰ می\nتاریخ شمسی ۹ جوزا ۱۲۹۴\n\nدر این هم هیچ شبهه نیست که اگر این کرهٔ زمین متحرك را يك وجودی فرض کنیم ، روح فعال کار گذار آنرا عبارت از انسان و خواهیم یافت ! زیرا غیر از حرکت و دور طبیعی محوری که زمین دارد ، دیگر هم انقدر حرکت و حیاتی که بر سطح آن دیده میشود همه کی از اثر فعالیت انسان است !\nآیا در بادیه ها و صحراها و کهسارها و بیشه زارهای خالی از انسان يك حيات و زندگانی دیده میشود ؟ آیا زمینهای خالی از آدمی زاد مانده يك چند عجائب منظر نمی آید ؟ البته که در بخصوص ( فن ) گفته نمیتوانیم ؛ اما بعکس آن در شهرها و قصبه های انسان نشین حرکت های گونا گون ، و هایهویهای بوقلمون که یکانه علایم حیاتست دیده و شنیده میشود . باز هم اینحرکت و صدا در اندر زمینها نیکه انسانهای آن پخته شده باشد – یعنی از ماشینهای انسان سازی برآمده باشد – نسبت به آندر زمینهایی که انسانهای آن خام باشد – یعنی از کارخانه های آدم باقی نیزآمده باشد – خیلی کمتر و نقصان ، بلکه مانند يك بيمار نیمجانی مشاهده میگردد !\nپس ازین سببهاست که ذات اعلیحضرت پادشاه مهربان محبوب القلوب ما زنده گی ، تازه گی ، درخشنده گی ، راحت ، سعادت و فعالیت ملك و ملت ملوکانه شانرا دایماً آرزو فرموده و میفرمایند که توجهات جهانبانی و هممات مكارم اثرات همایونی را بسوی ترقیات حقیقۀ انسان سازی – یعنی امور « معارف » – بیش از کمال توجه خاصی که در خصوص این « ماشینخانهٔ معظمه یعنی « معارف » را زیر نظارت فرزند اکبر ارشد ارجمند شاهانه شان شهزادهٔ جلیل بخت معظم حضرت ( سردار عنایت الله خان معین السلطنه ) صاحب افخم محول فرموده اند ،\nحضرت شهزاده معظم مشارالیه که فطرتاً بکمال ذکاوت و هوشمندی\n\nعلوم وفنون\nمعارف پروریهای ذات اعلیحضرت همایونی *\nاز جملهٔ مرحمتها و داد گستریهایی که ذات مکارم صفات پادشاه با دانش و دین ما اعلیحضرت « سراج الملة والدین » حفظ الله دولته من شر اعداء الدین ، در حق ملك و ملت شاهانه شان ابراز فرموده اند اعظم و احسن آن نشر « معارف » است ، و «معارف» جمع « معرفت » و معرفت ، شناسایی ، دانایی ، باخبری ، علم وفن و کمال را گویند . پادشاه مقدس مهربان ما برای ترقی صنایع و آلات حربیه دفاعیه و بسیاری از اسباب رفع احتياجات ملك و ملت شاهانه یعنی فابریکه او ماشینها ایجاد و بنیاد فرمودند که از انجمله بنیاد فرمودن « فابريك های انسان سازی » ست !\nآری ، آری ! تأسیس « معارف » ماشینخانهٔ عظام انسان سازی شمرده میشود ، مکتبهای متنوع عدالت مرتبك ، يك دستگاه آن ماشینخانه است که نوع نوع انسانهای کارآمد سرکار را بوجود می آورد ، چنانچه اشیا و مواد خام نامناسب آن ، هیزم و پشم و غیره را به فابریکها و ماشینخانه ها آورده از آن ها باشکال مختلف اشیای کار آمدی و لوازم حیات و زندگانی ساخته میشود ، اولادهای وطن نیز که در بدو تولدشان مانند مواد خامیست که در مکتبها « داخل شده » انسانهای کامل و لایق با عقل و ذکایی میگردند که برای هرکار و هر هنر و هر فن مستعد و قابل میشوند .","chars":2959,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01190.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1190","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1190","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}