{"book":"adl0616","page":1132,"text":"صحیفه ۳\nسال چهارم\nشماره ١٦\n\n(٥) مریضانی که شفا یافته و از شفاخانه بیرون کشیده شده اند ١٤٥\n(٦) – مریضانی که هنوز در زیر تداوی میباشند ١١\n(٧) عملیات جراحیه مهمه وکلانی که در شفاخانهٔ ملکی اجرا شده است ٥٥\nجمع کل همه تداوی شده گان ٥١٨٢٩\n§\nوفيات\n(۱) بیمارانی که بعد از عملیات فوت شده اند ٤\n(۲) – بیمارانی که از دیگر مرضها فوت شده اند ١٤\nجمع کل همه وفات یافتگان ١٨\n§\n\nتفصیلات وفیات\nازین چار نفر مریضی که بعد از عملیات فوت شده اند دو نفر آن چنان حالی که وجود ش زهر ناک شده بود بشفاخانه مراجعت کرده بود . اگر چه عملیات اجرا شد ولی حیاتش رهایی نیافت . يك مريض دیگر نیز بسببی که از سالهای زیادی از مرض مثانه مشکی بود ، و گرده هایش به التهاب متقیحه ، و مثانه اش بعلت سرطان مبتلا شده بود . بعد از انکه مثانه اش باز کرده شد و دیده شد که قابل عملیات نمیباشد پس بسته شد . بعد از عملیات در ظرف ٥٣ ساعت از سبب تسمم بولی وفات یافته است . بهار جارمین ، يك مردی بود که جاغور بسیار بزرگی برایش پیدا شده بود . عملیات فوق العاده آن به بسیار کامیابی و خوبی اجرا کرده شد ، و آمرض بوغمه جاغورش التیام یافته نزديك بخوبی رسيد ، اما دفعةً بمرض ذات الریه گرفتار آمده بعد از عملیات به ١٤ روز وفات یافته است . عملیات خورد و ریزه که بدون نوروفارم – یعنی دوای بیهوشی – اجرا شده است درین حساب داخل نیست .\n\nدر خانهٔ حاجی ، صدر الدین ، نام شخصی از ساکنان قریهٔ ده مزنك ، كابل تولديك پسری بوقوع آمده که طفل مذکور از منفذ طبیعی - یعنی مقعد - سراسر محروم بوده است . چنانچه عادت و اصول انجاست بيك دلاك رو آورده چاره آنرا طلب میکنند . دلاك آغا نیز هماندم پاکی خود را از کمر کشیده از يك جایی که خیلی دور تر از مقعد طبیعی بوده باشد تمام بهادری و دلاوری پوست را پاره میکنند و چون از سوراخ مقعد هیچ اثری پیدا نمیشود پس گردن خود را خاریده بی کار خود میرود . این عایله از ان مردمان عجاره هستند که بخانه شان اولاد نیامده و اگر آمده بسبب های مختلف ضایع شده ، و بی اولاد مانده اند . در بنیاد که صاحب اولاد شده اند چون دیده اند که بسبب این عارضهٔ بی مقعدی آنهم بيك مرك محقق معروض میباشد درجه غم و اندوه پدر و مادر عجاره را قیاس باید که چه درجه خواهد بود . همچنین غمها را آنکسانی درك و قیاس کرده میتوانند که پدر و هم اولاد دلشان کباب شده باشد ؛ مصیبت دیگر این بیچاره گان را به بینید که از موجود بودن يك شفاخانه که از بنقدر سالها بسایهٔ مرحمت پیرایهٔ ذات اعلیحضرت ( سراج الملة والدین ) بصدها هزار عمار در ان تداوی شده و میشود نیز خبردار نبوده اند . نمیدانم که آیا بر چنین خبری خنده باید کرد . با افسوس ؟ بهر صورت : یکی از دوستان حاجی صدر الدین که از متعلقات شفاخانه ما میباشد حاجی مذکور را بر موجود بودن شفاخانه خبر داده ، و او را سفارش و تشویق نموده طفل مذکو را که از تولدش پنجاه ساعت نگذشته بود برداشته بشفاخانه آوردند . چون دیدم که این مسئله خیلی شایان اهمیت است . و زودی و تیزی در ان بکار است همان ساعت بیدرنگ عملیاتش را اجرا کردم . چنانچه اولا از پوست آغاز کرده نسج حجروی تحت الجلده و « صفاقات » - یعنی پرده های نازك عنکبوتی که گوشتها را پوشیده است . و « عضلات » - یعنی گوشتها را طبقه به طبقه پاره کرده ، تا به « پروستات » - و پشت مثانه ، تخمیناً زیاده از چار سانتیمتر و به قدر به انگشت می آید در يك نقطه بسیار عمیقی آخر روده را پیدا کرده توانستم . شكم طفلك پنجاه ساعتهٔ بیچاره طبعاً از جمع آمدن غازات یعنی گیسها برباد و آماسیده شده بود ، و از درد بسیار بر گریه و ناله دوام میورزید ، در جایی که روده را یافته بودم مجبور شده روده را پاره کردم . از شکافی که حاصل شد مقدار بسیاری از گیسها و يك مواد سیاه رنگی بیرون برامد . آماسیده گی شکم فرو نشست ، و طفل بیچاره نیز از گریه آرام گردید . بعد ازان این کار باقیماند که مقصد را اصلاح و درستی داده برای اجرای کار طبیعی آن کار آمد بسازیم . لهذا التصاقات - یعنی چسپیده گی هایی را که از ان نقطهٔ عمیق به اطراف حاصل شده بود گاه با انگشت و گاه با آلات جراحی باز کرده ، روده را بدرجهٔ که لازم بود بیابان کشیدم ، و نوکهای آن را به پوست دوختم .\n\nخلاصه\nعدد مریضانی که بحساب وسطی هر روزه بشفاخانه می آیند ) ۹۷\nمجروحینی که هر روزه می آیند ۳۰\nجمع کل روزانه ۱۲۷\nجمع جمله مریضانی که در ظرف یکسال برای تداوی بشفاخانه ملکی روی آورند ( ٥١٧١٨ ) نفر است . بیمارانی که بصورت رسمی – یعنی سر کاری – رفت و آمد دارند داخل إلحساب فوق نمیباشند فقط .\n\nعجایب خلقت\nتحریراً نیست که از طرف مترجمان دو فتور منير بيك خان سر طبيب و افسر شفاخانه ملکی بهمراه انستانستیق فوق بمارسیده است .","chars":3945,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01132.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1132","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1132","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}