{"book":"adl0616","page":1117,"text":"صحیفه ۸\nسال چهاره\n\nتوپهای کوه کوب و تفنگ های ماشین دار کروپ و بمبه های خانه برانداز و طیاره های هوا پرواز شناخته شده است شما که حرکت را از جای خودکار میدانید باین چند تلفیق خالی از تحقیق چگونه دفاع میکنید اگر به آئینهٔ مصفای تاریخ رجوع کنیم خواهیم دید که زمانیکه ما در مدرسهٔ نظامیه و مستنصریه بغداد باین مقولات ( لم ولا نسلم ) داشتیم وقوهٔ دفاعیه را که رجال با کمال صدر اول اسلام رضوان الله عليهم الأيوم القيام برای ما ودیعت گذاشته بودند بر طاق نسیان گذاشتیم امت رذیلهٔ شامان ( مغل ها) با وصف وحشت و نا انسانی چه سیل بلا نبود که بر ما نیاوردند - و چه ظلم بر ملا نبود که بر ما نکردند ! - اگر قوهٔ دفاعیه را که نکرده بودیم البته دفع آن بلیه را با سانی مینمودیم لااقل دیوار خلافت را از صدمهٔ آن وقایه میکردیم بلی اگر قوهٔ دفاعیه را نباخته بودیم سیادت افریقائی ما را اجانب برادرانه مابین خودها قسمت نمی نمودند : واکر قوهٔ دفاعیه را میشناختیم سطوت و جلال خود را در ماوراءالنهر برايکان نمی باختیم وا گر قوهٔ دفاعیه را میداشتیم سلطنت هند و مملکت اندلس را بی هیچ نمیگذاشتیم ! وا اسفا !\n\nخبرت هست که هیچت خبری نیست ز خویش\nآه اگر بگذردت زين سپس ایام جو پیش\n\nخوب هر گاه برای چند ورق تطویل الا طابل که الهٔ دفاع تصور گردیده نیمه از عمر گرامی صرف این اباطیل میشود چه ضرر دارد که قدری از علوم حرفه و صنایع جدیده نیز تحصیل کنیم که بسایهٔ ترقی پیرایهٔ آن فابريك های توپ سازی - تفنگ سازی - بارود سازی - تشکیل دهیم تا در وقت لزوم دفاعی از دشمنان دین و دولت کرده باشیم لااقل بسایهٔ آتعلوم کار خانه های نساجی و کاغذ سازی و طباعی داشته باشیم تا اوراق مصاحف شریف و کفن اموات مطهرهٔ خود را از دست اجانب که مخالفان دین و ملت ما هستند نگیریم !\n\nشرم دار آخر خدا را تا بچند\nخویش را داری بعالم ریشخند\n\nساز بهر خویشتن در روز کار\nقیمتی پیدا در بن دار العبار\n\nچون حریفان ساز کسب معرفت\nدر صناعات از زبان سلطنت\n\nپرشد عالم از صناعات بدیع\nنیست فکر تو ولی دی وسیع\n\nسیر تو جز مبحث تجرید نیست\nحیف در توقوت تنقید نیست\n\nنی ادب شد حاصل توئی کمال\nکرد ضایع عمر تو ملا جلال\n\nدرس اینفن صدر شیرازی نگفت\nبلکه خود علامه رازی نگفت\n\nتا زدرد مفلسی یابی نجات\nواگذار این منطق و این ترهات\n\nدرد نکبت را نمی بخشد دوا\nصدره از خوانی اشارات و شفا\n\n( دوم آنکه ) متاسفاً در هیچ نقطه از نقاط عالم اسلامیت تعلیم اجباری وجود ندارد ملت اسلام روی هم رفته هم بی علم و بی سواد چون حشرات در شوارع و معابر مرور دارند نه از اساس اسلامیت خبری و نه از اخلاق و انسانیت ثمری دارند زندگی را منحصر در خور و خواب میدانند و مسلمانی را در لفظ ( مسلمان و مسلمان\n\nشماره ۱۵\n\nزاده هستم الحمد لله ) محدود می شمارند : اگر روزی چند طفلی را مکتب سپارند پیش از انکه استقامت المدال استفاده اش شود و نظاره اش از عین عنایت کمال بهره برد پدرش که از لذت علم و ادب بی بهره ندارد برای دست یازی حرفهٔ خود پدرش می کند و چشم از تربیت پسر می پوشد و بالفاظ منحوسهٔ ( روبانا مفتی خویشوی قاضی که نمی توانی شد ) در جهالت پسر می کوشد ؛ گویا عمراً منحصر در قضا و افتا میدانند و ماداء الحیاة در کوری و جهالت می مانند آه ازین حیات سرا و پا پر از فرین زنده کی ابله شعار !!!\n\nزنده کی که این بود نه بر سر این زندگی\nزنده کی در کنده کی نگذشت هی شرمنده گی\n\nزیاده درین محل ناطقه کاو گیر است و پای از سلاسل غم در زنجیر ؟\nربنا لا تزغ قلوبنا بعد اذ هديتنا وهب لنا من لدنك رحمة انك انت الوهاب - انتهى امضا ( یکی از قارئین سراج الاخبار ) .\n\nحوادث خارجيه\n( اجمال )\n\nدر دنیا جنگهای بزرگی که بوقوع آمده بسیار است. چنان محاربه هائیکه تنها در مابین دو دولت بوده است ، و چنان محاربه هایی که در مابین چند دولت با همدیگر بوده است و چنان محاربه هایی که از یکطرف يك دولت و از دیگر طرف دو ، و یا از یکطرف يك و از دیگر طرف سه چهار دولت بوده بسیار واقع شده است که صحایف تواریخ آنها را یکان یکان به نشان میدهد . گاهی این محاربه ها تنها از سبب غرور و نفسانیت شخصی پادشاهان با یکدیگر و گاهی از حرص و هوس جهانگیری ، گاهی بنا بر طمع تاراج و یغما ، و گاهی از سبب مشکلات لا تحل سیاسی و گاهی بنا بر رقابت و مقاصد تجارتی و اقتصادی ، و گاهی محض بر منازعات دینی و مذهبی شعله افروز عالمسوزی گردیده است .\n\nحال آنکه این محاربهٔ منحوسهٔ حاضره را اگر جامع الصفات بگوئیم جادارد. چنانچه غرور و نفسانیت شخصی امپراطور ها در ان شامل است. طمع و رقابت جهانگیری ، و مشکلات لا تحل سیاسی ، و مقاصد اقتصادی و تجارتی نیز اساس آنرا تشکیل داده است . اما چیزیکه شایان افسوس و حسرت ، و در عین زمان موجب اندیشه و دهشت عالمیان میگردد این است که رفته رفته محاربه رنگ محاربهٔ مذهبی و دینی را پیدا میکند .\n\nاز معلومات بعضی اخبار ها ظاهر میشود که رئیس روحانی بزرگ انگلستان ، لارد بشپ ، با همه قسیسها و هیئت روحانی انگلستان بمیدان حرب رفتی میباشند که انصورت جنگ اوروپا از جنگ تمدنی بجنگ دینی و مذهبی تحویل خواهد یافت . اما اینرا نمیدانیم که آیا این رئیس روحانی انگلستان تبدیل مذهب کرده بمیدان جنگ خواهد رفت یا آنکه بر مذهب « پروتستان » باقیمانده خواهد رفت؟ اگر پروتستان بوده برود جهت مقابل او که المانست","chars":4432,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01117.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1117","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1117","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}