{"book":"adl0616","page":1116,"text":"سال چهارم\nشماره ١٥\nغوامض حکمت الهی میاموزد و دهی پرده ظلمت اشتباه الهيين اختراعات جدید و رونق تازه که در قوه متخیله از تحصیل حاصل\nرا در رواق دماغ از نور شارق روا من اشراقیه میسوزد - زمانی کرده است از تحصیل حاصلش بدر میکنند ! - پسر دهقان علی\nبا جغرافیین دریا نورد و بادیه چاست و وقتی با تيلگراف بی سیم فلاحت میا مورد با نمره قبض آن از فلاحی فلاحی بیستند ! -\nو طيارات مستقياً برهوا - كاهي بانحو صرف اوقات دارد تا ادب كذا هر صنفی از ابعالی و ادان در پی علمند و مبنای جمیع حرکات\nرا از عقل بشرف صحت آرد و گاهی با طب همت میگذارد تا مغرب و سکنات شان بر علم - تارونق کارشان روز افزون و قوه دماغی\nعلت بر مشرق طبیعت عاصیانه چشم طمع اختلال و تصرف ندارد جميع ملسل عالم در مقابل اقدامات محير العقولانه شان زبون\nخلاصه در ممکنات فرمان روا هم تم است و فعال ما یشاء گردیده است.\nبين الأرض والسمة على -- المسارا يشاه راه الهی رهنما علم است دوم تعلیم و تعلم در جمیع مثل فرنك بطور اجباری است تا\nو نمره حاصل دنیا و ما فيها علم - علم است که مجهول النسب درجه تعلیمی که مقرر گردیده پسر پادشاه و اولاد گدا در مکاتب\nرا بمدارج اعلام معارج اعتلا براورده تا با همه تبختر و وخيلا بر جندين ومدارس بالمساوات تحصيل علم وتعليم ادب میشوند تا در اکثر\nمليون نفوس ذكية حرو ازاد با خوار نا واجب فرمان روانی میکنند ملل مغرب درصد بود نفر از نعمت قراءت و کتابت مستفید اند\nعلم است که ملت ژاپون دولت روس را با آنهمه چیروت و !! صد آه !!! که در ما ملت اسلامی اثری ازین دو ماده\nخوت زبون میسازد و از دمشمه ورقیات در اقصی شرق بر همکنان موجود است :\nمینازد :\n( اولاً ) تحصیل علوم عقلی و نقلی را یکجا علمای روحانی\nاس چرا این افتاب تابان که بی خار و کل یکسان میشاید از میکنند و پس از تحصیل علی الرسم رفته در جای خود می نشیند\nاهل ما چهره در نخاب بی آزر می کشیده و چگونه این ابر و کسب معاش را از حرفت و صنعت برای خود کار میدانند\nمکرمت ایزدی که برخی وسایل یکدست میبارد از ما ملت مصیبت و استخفاف خود را از عوام الناس کفر میشمارند ؛ نه از علوم\nنزده قحط ساله نادانی و تاراج گردیده تر كان نفاق وبغارت رفتة دينية كم كشته كان بادية ضلالت راهدایی !! وله از علوم عقلیه\nو اماند کان ابنای وطن را حمانی دارند. اگر قطعه زمینی از پدر\nدوى شقاق بالمره دا من الفت جيده ١٢؟\nدرین محل هر کی سختی دارد - و هر صاحب رأی قطف میراث یافته باشند از پی مولائی کوثیر میکردد - وازپی موالاتی\nالزهور نقادی را از چینی - خیال آزاد است خیال را کسی باشیر - ابنای حضرات که تأسی بابای خود هم ندارند زمانی چند\nنمیتواند که در قید ادارت کرد لاجرم بنده نگارنده نیز که علت باسم آخند زاد کی به بی عاری تمام روزی را بشب میآورند و به\nالملل این تدنی را در مقابل ترقی و تعالی دیگران فکر عاجزانه قبلی و بیکاری شی را بروز و از جاده انصاف نباید گذشت بهداد\nخود در دو ماده میشومه احساس نموده اگر جهراً سرايد - العلم فريضة على كل مسلم ومسلمة ) اكر تمامي عالم اسلامي تعمیل\nو برای رسوا نمودن این دو علت منحوسه فحوای ( ولا تخش این فریضه را نمايند و بكوشة تقدس بنشینند پس باید که من وسلوا\nالله لومة لايم ) از حمله خموشی بی پرده براید کسی نمیتواند بگوید از آسمان نازل شود و بارضوان از بهشت مایده برای حضرات حمل\nکه ترا این سخن نميرسد لذا متهماً برین نکته حکمیه که که کنند والابدن ما تحلل كه مستلزم حیات است در کرده ماه و خوشه\nمیباید گیفت و لوار بخشد ) اقدام میشود.\nپروین نیز که وجود ندارد !\nپوشیده نیست که ملت مغرب زمین در را بر دو حصه قسمت ای کاش اگر تنها علمای روحانی برای مناظره چنانکه می\nکرده اند که یکی علوم دینی وان دیگری علوم دنیوی که ما آنها را گویند قدری ازین علوم را میخواندند مگر خوش بختانه فرقه\nباسم علوم ( على وعلى ) أمبير ميكنيم (۱) فرقه علمای نقلی که دیگریکه روی سخن ما بكسر طرف آنهاست طرفه صرف اوقات\nتعلق بکلیسا دارند و آنها را باسم علمای روحانی میگویند دارند چه بعضی را می بینیم که ابداً صفحه از علوم دینیه نخوانده\nپس از تحصیل علوم درقی خود بعضی در زوایای تجرد ترهب حاصل و مسئله از فنه حنیف و احادیث شریف ندانسته اوراقی چند\nمیکنند و برخی برای ترویج مذهب خود دامن پر کمر زده دقیقه ازین مقالات را چون طوطی ورد کرده خود را در زمره\nاز فرض منصبی خود فرو گذار نمیکنند انجمن ها (میشتری ) علمای روسان كثر الله امثالهم کنید. تکیه بر بالش نقدس میکنند.\nبریا میدارند ایانه ها فراهم میکنند دعات باقطار عالم میفرستند اگر سوالی کنند که این منطق و ووورا برای چه تحصیل میکنید\nملت نیز ایرانی تمجید و ترجیب بر کمان دارد و از معاونت و معاضدت که این ربطی بعلوم دین و عقاید ستیه ندارد و فایده معلومی نیز برای\nخود داری نمیکنند\nنوع بشر نشان نمیدهد - آنگاه سرزده میفرمایند که این آلتی\n(۲) سایرین باس علوم عقلیه پرداخته و سردی آن ابر رحمت است برای دفاع خصم !!! ماشاء الله جناب ازین جواب باصواب\nحین صنایع را سیراب و نو باوکان روضه ملت را شاداب میدارند - رنجه نشوید این نه آزمان است که مخالفان دین و ملت با شما براهین\nدر تجار پس از تحصیل رجوع کسب پدر میکنند - واز شمشه منطقی و مناظره علمی مقابله کنند این زمان آگه اصلی دفاعی همنا","chars":4402,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01116.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1116","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1116","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}