{"book":"adl0616","page":1100,"text":"سال چهاره ۱۱ شماره ١٤\n\nبرای اخلاق و افعال ما بعد خود کسب نمود که از روی آن بر تمام عالم اسلام تعظیم و معاونت شاهان عثمانی واجب است ... سلطان سلیم ، صاحب عقل سلیم ، پابند مذهب ، عالم ، مورخ ، جفا کش يك ذات نيكوئی صفائی بود ، و طبیعت شعر هم داشت . و علما و مشایخ را به تعظیم و تکریم فراوانی تواضع میفرمود ، و در سال ۹۲۶ ه بعمر ۴۹ سالکی بعد از حکومت ۹ سال وفات یافت،\n\n( از منظره های بهار کابل پر گل )\n( نهر صفا پهر ، حرم باغ ٠ )\n\n٠ سلطان سلیمان اعظم ٠\n\nحالا نظر مطالعۀ ما را أن قدم تاريخ عثمانی بسوی خود جلب ميكند كه از روى عظمت و اجلال ، و شوكت و اقبال ، و نظم و نسق داخلى ، وفتوحات خارجى ، و وسعت ممالك و وضع قوانين از جميع دولتها و ملتهاى حاضره وقت خود بزرگتر و شاندار تر بود اين سلطان عظيم الشأنرا در كثرت فتوحات و توسيع مقبوضات اگر از وليد اموى و در انتظام داخلى و ترقى اقتصادى از هارون الرشيد عباسى بدرجه دوم بگيريم هيچ مبالغه و اغراق نكرده خواهيم بود . زيرا دولت عثمانى در دوران ترقى توأمان وى عرضاً از « بودا پوست » الى خطيكه صحراى كبير افريقا را از تملك شمالى آن تفريق ميدهد . و طولاً از « جبل الطارق » منهاى جنوبى اراضى هسپانيا و نقطۀ آخرين « ترابيزن » الى ساحل شمال غرب هندوستان بر أو بحراً تحديد و تمديد يافته بود . و سليمان اعظم ، تنها مناسبت فتوحات و توسيع مستملكات خود لقب « اعظم » را حق نكرده است بلكه بيشتر به اينسبب كه در عهد چنان باد شاهان با اقتدار مانند امپراطور جارلس نجم شهنشاه هسپانيا، وفر الديس اولشاء فرانس، واليزابت وليوى دهم، و در پیشروی چنان مديرين نامدار مانند « کورتیس کولومب » و « وریله » عظمت و هیبت خود را غیر متزلزل ساخته بکمال آسوده کی و بی پروائی از ممالک هنكرى ، مجارستان ، احتیاج و خراج مینمود . این لقب به او انسب است این سلطان ترقی توأمان در سال ۹۲۳ بعمر ٢٦ سالکی بعد از وفات پدر نامدار خود تخت عالی سلطنت عثمانی را زینت بخش کردید. و بمجردیکه از انتظام داخ مملکت فراغت یافت، شوق وذوق جهاد في سبيل الله دامنگیر عزم و استقامتش گردیده قریب ۲۰ بار بر یورپ حمله برد و در تمام یورپ تیغ بیدریغ ترکان بها در در خشیدن و بیرق اسلامی افراشتن گرفت . وجون تشريح دادن تمام واقعات وغزوات حیات پر ترقیات وی تنها وظيفه کتب ضخیم فن تاریخ است از اثر و ما در ذیل تنها از بعضی فتوحات عظيمه مهمه این سلطان عظیم الشان على الاختصار قارئين گرام خود را اخطار میکنیم :\n\nدر سال ۹۲۷ ه شهر شهیر « بلغراد » [ پایتخت حالا تی صربستان ] را فتح کرد که از سالها به اینطرف بقوة قوية عيسائيان مستحکم گردیده بود و مانند سلطان محمد خان فاتح مدیری از فتح آن ناکام بمراجعت مجبور کردیده بود .\n\nدر ۹۲۹ ه جزیره « رودوس » را که از طرف عیسائیان به عسکرهای مسلح بحری استحکام یافته بود بذریعه ۲ لک عسکر بحری و ٤٠٠ جهاز جنگی محاصره کرده بعد از ۶ ماه فتح کرد . و این چنان يك جزیره مستحکمی بود که اکثر سلاطین عثمانی از فتح آن عاجز آمده بودند ، ماده تاریخ فتح این جزیره « بفرح المؤمنون بنصر الله » بر آمد .\n\nدر ۹۳۲ ه - فرانس از دست «چوروستم» دشمنان خود به پایگاه سلطانی بعرض رسانید که به این استغاثه وی پرداخته و روی استعانه اش را قبول فرماید . که بنابراین یکدسته مکمل بحری خود را در مظاهره فرانس مقابل اسپانیا در زیر ، نظارت امیر البحر بها در خود خیرالدن فرستاد ، که وی اجزای « پایا » را فتح کرده و شهرهای جنوبی فرانسی را که اسپانیا نصب نموده بود دوباره استرداد نموده به فرانس تسلیم کرد . و این حرکت قیاس خود فرانس را تا به ابد ممنون خود ساخت .\n\nدر ٩٣٤ ه سلطان براى فتح « كون » هنگرى ، مجارستان و عزیمت سفر کرد ، و بعد از يك مقابله شديد «مورتى» را هزيمت داده شاه مجارستان بكوله توپ مقتول شد . و بعد از انکه تمام علاقه را نظم داد و اپس مراجعت فرمود .\n\nدر ۹۳۵ ه جرمن ، و اوستريا با هم اتو كرده و بالاتفاق بر اى سلطانى دست درازى كرده و شهر « هاون » را از مسلمانان گرفتند كه به اينسبب سليمان براى تأديب شان به جانب اوستريا نهضت فرمود و شهر ، هاون ، را كه عيسائيان ازان قيد كرده بودند","chars":3465,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01100.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1100","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1100","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}