{"book":"adl0616","page":1033,"text":"صحیفه ٤ سال چهارم شماره ۱۱\n\nعالمی اندر هوا ملكي بملکی میروند سوزن غیر از نباشد جامه نبود ترا\nزانکه پرواز جهازات از پریشانی گذشت پس بیاید روز و شب عمرت بعریانی گذشت\nبا جهازات هوا صد کار چنگی می کنند ای برادر چند به مهملات زیستن\nآنچنان گر صد مقشر با فوج نتوانی گذشت فکر کاری کن که از وی هیچ نتوانی گذشت\nکردش ماشین هزاران در هزار است از نژاد زندگی هر گز نمی ارزد بهیچ\nچنانچه اسباب معاش است از فراوانی گذشت الخوش العمر یکه اندر سعی ایمانی گذشت\nقوت ماشين بهر جا کوه را سوراخ کرد هر که کرده در پی علم و کمالات جدید\nتا که ریل و موتر و مردم بآسانی گذشت نیست انصاف آنکه کوئی کز مسلمانی گذشت\nاختراعاتیکه اکنون در جهان دارد رواج مر گرفتاران عالم را ازین ره چاره نیست\nاز هزاران یک درین نظمیکه میخوانی گذشت غیرازان کو در حیات از عالم فانی گذشت\nجمله اینها نه افسون و به خرق عادت است گرچه در عصر شد عاقل امیر با خرد\nبلکه چیزی هست کاندر فکر انسانی گذشت حالت این مملک از یم و یرانی گذشت\nفي المثل چون زرگری سازد یکی انگشتری خسرو عادل شه با دل خدیو دین پناه\nدر خیال دیگری بهتر نگین شانی گذشت آنکه عمرش روزوشب در سعی عمرانی گذشت\nآنچه بود اندر خیالش نيك ظاهر کرد و ساخت هر طرف از منبع فیضان او نهری روان\nآنچنان کز درک او اول بچندانی گذشت کشت و آبش تشنگان را زاب حیوانی گذشت\nثالثی چون دید فکری کرد و سعی بر کماشت هر کجا نهر عظیمی سد راه خلق بود\nدر نکوئی فکر شخص ثالث از ثانی گذشت نهرها بل یافت تا مردم بآسانی گذشت\nهمچنین ای جان بهر کاری اگر فکری کنی در ترقیات ملک از موتر و ماشین و برق\nبا علو همت از هر کی بتوان گذشت کرد موجود آنچه در فکر جهانیانی گذشت\nقوت اسلام را ای زمره اسلا میان راههای پر ماشینش در همه اعضای ملک\nمستعد باشید کز حد کفر ظلمانی گذشت چون شرائین و عروق جسم انسانی گذشت\nدر جراید خوانده باشید اینکه چندی پیش ازین از فیوضاتش می روید ماشین خانها\nتا چه حد ظلم عدو بر ترك عثمانی گذشت کز بیانش خامه بالتحریر حیرانی گذشت\nمن چگویم زان ستمهای که از اهل صلیب کار اقسام تفك و توپ و اسباب معاش\nتا کدامین حد چهار حزب قرآن گذشت آنچه ماشین خانه را هست از فراوانی گذشت\nليك غافل بود از آثار اسم منتقم پادشاهی کاندرین ملک از شهان ماسلف\nانتقام حق بدو با نام المسلمانی گذشت در عدالت در حمیت کی ورا ثانی گذشت\nاین زمان هنگامه اقسام توپ است و تفنك سعی او تهذیب اخلاق است و ترغیب کمال\nاز جهان عصر کمان و تیر بارانی گذشت انچنین شاه مهذب کی بافغانی گذشت\nتابکی باید خرید از ملك غير اسباب حرب حضرت حق از وجودش تا چراغی بر فروخت\nهمتی باید که کار از روی گردانی گذشت شام یلدای وطن باصد درخشانی گذشت\nنگذرد عمر کسان در کوشش علم و کمال ظلمت طبع وطن را یک چراغ روشن است\nعمر مایان در تغافل بالحيراني گذشت کز فروغش جملکی آثار ظلمانی گذشت\nوای از ان روزی گرین غفلت پشیمانی کشیم کیست آنکورا (سراج دین و ملت) شد خطاب\nباز گوئیم این زمان کار از پشیمانی گذشت دوره دین عمرش اندر سعی ایمانی گذشت\nسازو سامان معیشت نیست غیر از ملك غير کرده خالق از حبیب اللهيش محبوب خلق\nحیف عمری کو باین بی ساز و سامانی گذشت زان بعلو پروری از هر که میدانی گذشت\nمرده ات تاکی زملك ديگرى پوشد كفن یارب از لطف عمیم خود بحق مصطفى\nغیرتی باید نباید از مسلمانی گذشت آنکه در ملک نبوت فرد لا ثانی گذشت\nاز حدوث انقلاب دهر و باد حادثات\nوز سوانح آنچه اندر عالم فانی گذشت","chars":2886,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01033.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1033","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1033","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}