{"book":"adl0616","page":1032,"text":"صحیفه ۳\nسال چهارم\n\nمذکور از تعدیات و پیغوری حاکم های آنجا در توقها فرار را اختیار کرده مجموعاً از راه هرات اراده مشهد و علاقه ایران را داشتند. و چون نائب الحکومه هرات را از رسیدن شان به هرات آگاهی حاصل شد سرحد دارانرا اطلاع دادند که آنها را از سرحد نگذارند که بگذرند. سپس آنها را نزد خود خواسته همه شانرا نصیحت و تسلی و نوازش فرمودند ایشان بجز از ظلم و بیغوری کارداران دایزنگی دیگر شکایتی نداشتند. لهذا نائب الحکومه آنها را خاطر جمعی داده باد و بهره ملازم رساله عازم خانه و علاقه شان نمودند . چون تحریرات واقعه نگار دایزنگی سراسر از حقیقت دور بود اصل حقیقت را نوشتم فقط سراج الاخبار افغانیه : . اللهم اصلح ولاة امورنا ، آمين .\n\n( از دفتر ایشيك آقاسی ملکی )\n\nمورخه ۱۱ ماه ربیع الاول سنه ۱۳۳۳\nعالیجاه عبدالرحمن خان حاکم قراء تحریر داشته است که قبل برین مسموع شد که از طائفه تیموری سکنه قریه خواف فراه محمد کل نام ولد جمعه کل شخصی است که بسن بیست و سه ساله گی رسیده در ضخامت جثه وطول قامت وزور قوت هیچکس باو مانند و برابر نمیباشد - از خدمت کار دولت نامبرده را بدربار حکومتی فراه خواسته مشاهده نمودم فی الواقع تعریف و توصیفی که درشان او شنیده بودم مقرون بصدق آمد چنانچه هر فردی از مردم اینولا که در قامت بلند ترین افراد و عظم جثه قوی ترین اجساد بود همراه او مقابله شد در جنب او بسیار حقیر و قصیر می نمود . چون پیکر مهیب و هیکل عجیب او از غرائب روز کار می نمود لازم دانسته کیفیت ضخامت جد و طول قامت او را مرقوم نمودم -\n\nاز دفتر ايشيك آقاسی ملکی\n\nحاجی شیر دل خان حاکم چخانسور نوشته است که در این روزها جانوری مشهور بموش خرما و راسو ظاهر گردیده بعضی اشخاص را گزیده چهل روز بعد و کمتر از ان بمرض داء الکلب گرفتار گردیده دیوانه شده اند و تا حال موازی ده نفر بمرض مذکور فوت شده اند و بعضی حیوانات را که جانور مذکور گزیده است نیز دیوانه شده\n\n( ولادت عجيبه )\n\nاز قرار خبریکه بمحکمه اطلاعات در ظهور کیفیت عجیبه رسیده چنین است از زوجه شیرو نام المقاتی ساکی چهار باغ المقان سه نفر فرزند تولد گشته که دو نفر آن پسر و یکنفر آن دختر میباشد زهی قدرت حضرت خالق بیچون جل مجده -\n\n~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~*~\n\nشماره ۱۱\n\nادبیات\n\nتشويق بتعليم وهنر و گریز بمدح پادشاه معرفت پرور اثر خامه عجز ختامه ناظم آئم المتخلص براقم که یکی از خوانندگان روز نامه مقدسه سراج الاخبار افغانیه است\nای مسلمانان کنون وقت تن آسانی گذشت\nزود بشتابید کا یام گران جانی گذشت\nعالمی در هر طرف مصروف علمندو هنر\nحیف عمری کو به بیعلمی و نادانی گذشت\nگشته طوفان خیز هر جا جو تشنهٔ علم و کمال\nتا که موجش از تلاطمهای عمانی گذشت\nصنعت و حرفت بهر سو همچو دریا موج زن\nآنچنان کاو سافت از حد سخندانی گذشت\nاهل علم از جمله اشیای جهان زر میکنند\nوقت اکسیر آوری و کیمیا دانی گذشت\nآب و آتش جمع و زانها برق حاصل کرده اند\nبنگرش ظاهر به شرحش از قلمرانی گذشت\nسیم آهن تار برقی گشت و آمد در سخن\nتیلفون شد تا از او آواز انسانی گذشت\nتلگراف برق می آرد خبر از غرب و شرق\nنکته اش از یکجهان قالب مجزائی گذشت\nمن چگویم برق را کاندر چراغ افروختن\nزینت و زیبا بیش از هر چه میدانی گذشت\nدر سرائی گر فروغی باشد از برق چراغ\nظلمت شب گویا چون روز نورانی گذشت\nاز بخار آب و آتش ریل و مو ترشد روان\nبا چنان سرعت که از مرغان طیرانی گذشت\nریل در یکدم جهانی را بملکی می برد\nبگذر از اشتر که هنگام شتر بانی گذشت\nصد جهاز همچو کوهی را برد چون برگ کاه\nدر جهاز از بحر اعظم هر بیا بانی گذشت\nهر جهازی با چنین عظمت و تاثیر بخار\nتا نظر بکشانی از صد موج طوفانی گذشت\nتار پیدو موشك دفع جهاز مدعی است\nزیر آب از برق دارد رو به پنهانی گذشت\nنقب دریائی دگر چیز است در بحر محیط\nآنهم از برق است و نتوان زو بآسانی گذشت\nهر دو را یکجز و از برق است و جزوی دانمایت\nهست بارودی و اسمش اینکه میخوانی گذشت\nخاصه اکنون گر جهازات هوایی دم زنند\nکار انسان ایندم از رشك پرافشانی گذشت","chars":3364,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01032.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1032","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1032","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}