{"book":"adl0616","page":1010,"text":"صحيفه (۱)\nسال چهارم\nشماره (۱۰)\n\nقيمت ساليانه\nدر دارالسلطنه کابل ۸ روپیه کابلی\nدر اطراف داخله مملکت\nبا اخراجات ذاك ١٤ روپيه كابلى\nدر خارج مملکت\nبا اخراجات ذاك ١٠ روپيه انگليزی\nهفته دو روز یکبار نشر میشود\nقيمت يك نسخه آن در کابل یکآنی است\n(اوراقی که درج نشود اعاده نمیشود)\n\nسراج الاخبار الافغانیه\n۱۳۲۹\n\nمدير و محرر\nمحمود طرزی\nاداره سراج الاخبار و مطبعه\nدر ماشین‌خانه دارالسلطنة (کابل)\nهمه امورات تحریریه به اداره خانه\nبنام مدیر فرستاده میشود\n\nتاريخ غرة ربيع الاول سنه ۱۳۳۳\nتاریخ انگریزی ۱۷ جنوری\nتاریخ شمسی ۲۶ جدی ۱۲۹۳\n\nشفا خانه ملکی\n( و عملیات مهمه جراحی آن )\nیکی از مايهٔ پرور حسنات سراسر خیرات و مبرات ذات شوکت سمات بادشاه عمیم الاحسان ما ( اعلیحضرت سراج الملة والدین ) ادام الله دولته بالعز والتمکین . ( شفاخانهٔ ملکی ) دار سلطنه کابل است که همه روزه رصدها نفر از اهالی مملکت بمعاینه طبیبه ، و مداوات صحیه را رایگان اجرا میشود . غیر از معاینه طبیبه ، و دوا دادن یومیه و برای خوابانیدن چهل قریب مریضهای مزمنه، قشوشهای یعنی او تاقهای ... ی بسیار منظم و هوا داری را نیز حاویست که در هر اوتاق شش شش چار پایی های آهنین مفروش با رختخوابهای بسیار پاک و لطیف با جملهٔ لوازمی که در وقت حاضر برای یک شفاخانهٔ ممالک متمدنه لازم باشد موجود دارد . حمام ، لباس ، خوراک ، دواخانه ، عملیات خانه ، آشپزخانه و سایره آن از نقطهٔ نظر فن به اصول بسیار درست و خیلی مکمل میباشد . سررشته دار و سرطبیب شفاخانهٔ ملکی جناب عزتمند ( داکتر عزت مدیر بیک ) خان است که در فن داکتری و جراحی صاحب ید طولا و مهارت عظما میباشد . بدست مهارت پیوست داکتر مشار الیه در شفا خانهٔ مذکور در ظرف اینچند سال چنان عملیات عجیبهٔ جراحی پر چنان امراض سخت صعب العلاج اجرا شده که انسانرا حیرت دست میدهد . مثلا بسیار پاها که بسبب شکستگی استخوان قوزک پا و پارچه شدن استخوانها از اصابت گلوله یا دیگر عوارض گنده و پوسیده شده و خوف تأثیر زهر ناکی آن بر دیگر اعضای وجود ملحوظ بوده ، از بند بازانو بپائین عملیات بریدن اجرا گردیده است . بسیار غدود ها و پونمه ها بعمليات جراحی تداوی و شفا یاب گردیده است که بعض از آن پونمه ها بدرجهٔ یک خربوزه بزرگی بوده است . عملیات کشیدن سنگهای مثانهٔ متعدده بعمل آمده است که بعض از آن سنگها تقریباً یک پوکابل وزن داشته است که به سیصد درهم پهلو میزند . عملیات بسیار مهمه بر علت « فتق » یعنی چره نیز اجرا شده است که بعضی ازین عملیات اهمیت فوق العاده را دارا است . از جمله عملیاتها یک عملیات بسیار عجیبی ست که درین روز ها اجرا شده ، و بقدر دو قوت از رودهٔ داخل شکم که خراب شده بود ، و درد کانی مریض آنرا به تهلکه انداخته بود بریده شده ، و مریض شفا یافته است .\nاین عملیات چون از کارهای بسیار دشوار و خیلی مهم فن جلیل طب شمرده میشود و بنا بهٔ فیوضات آیهٔ اعلیحضرت پادشاهی در شفاخانهٔ دارالسلطنهٔ کابل اجرا شده است از قرار راپور خود جناب داکتر مدیر بیک خان که عملیات مذکوره را بعمل آورده است تمثیلاً در نجرائد کار مینمائیم تا یک نمونه از عملیات مهمهٔ جراحیهٔ شفاخانهٔ ملکی واضح گردد . راپور مذکور چون به اصطلاحات فنی نوشته شده ، بعضی از ان اصطلاحات بشرح محتاج است که ما نیز شرح و تفسیر آنها را در قوسهای معترضه نوشته ایم .\n\n( راپور طبی )\nعبدالحمید ولد محمد عظیم نام شخص ، از بسیار سالها بمرض فتق – یعنی چره – مبتلا شده بود . روزی از روزها این فتق او اختناق – [ خفه گی ] – پیدا کرده بیچاره را بحالت مرگ نزدیک ساخته بود . این اختناق فتق – [ خفه شدن چره ] – با تدبیرهای نامعقول بعضی عقلا ، ومتطببها – [ متطبب آن اشخاصی را میگویند که علم طب را نخوانده و شهادتنامه نداشته باشند و طبابت کنند ] – تا سرحد محال","chars":3174,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0616/01010.jpg","first_page":1,"last_page":1787,"title":"Sirāj al-akhbār سراج الاخبار","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0616/1010","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0616/canvas/1010","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0616/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0616_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}