{"book":"adl0354","page":220,"text":"تحفة الامان في سيرة النعمان حصه اخری (۲۱۹) ايضاً مساعی ابوحنيفه\nحضرت امام نام مسائل جزئیه بود ) يك فنی مستقلی گردید ـ در تاریخ علمی امام صاحب چیزیکه بیشتر از همه چیز قابل قدر وتعجب انگیز است انضباط وتحديد قواعد مسائل فقهيه است در همچه يك زمانهٔ ابتدائیه که تا آن وقت نقل و کتابت نیز رواج نداشت ـ بنیاد واساس گذاشتن همچه يك كار دقيق ومشكلى حقيقتاً باید که کار ابوحنيفه باشد وبس على العموم چنان گمان کرده می شود که این قواعد را که فعلاً بنام اصول فقه موسوم است پیشتر از همه کس امام شافعی اساس گذارده است ـ این دعوی اگر ازین نقطهٔ نظر باشد که آنها را امام شافعی بطور مستقل در قيد تحرير نخست از همه کس آورده است ـ همانا که این دعوی درست و صحیح است والا بنیاد اصلی این فن بسیار پیشتر از زمانهٔ امام شافعی گذاشته شده بود واگر قيد تحرير ازان بر داشته شود میتوانیم که ما موجد این فن امام اعظم را بگوئیم ـ.\nدر حقیقت اصول استخراج وطریقهٔ استنباط ـ آن وقت صورت علمی را نداشت چنانچه که عوام از طرز کلام و اندازهٔ عبارت استنباط نتائج وتفريع احکام را از روی مذاق ووجدان خودها می نمایند ونمی دانند که این استنباط وتفريع شان بر كدامين قاعده واصول مبنی است وقيودات آن چیست ؟ همچنین مسائل فقه نیز در ان موقع استخراج و استنباط میشدند وهیچ اصطلاح علمی وقواعد و اصول فنی برای او معین ومقرر نشده بود ـ در دورهٔ اخیرهٔ خلافت بنوامیه بعض مصطلحات علمیه موجود آمد ـ چنانچه واصل بن عطاء که موجد علم کلام است به تقسیم احکام شرعيه پرداخته میگفت که طریقهٔ ثبوت حق چهار است ـ قرآن ، حدیث متفق علیه ، اجماع امت ، عقل وحجت ( قياس ) وعلاوه برین چند اصطلاحات دیگری را هم فراهم داشت مثلاً « عموم وخصوص دو مفهوم جداگانه است ، ونسخ تنها در او امر ونواهی ممکن است واخبار وواقعات احتمال نسخ را ندارد ( این مسائل را ابو هلال عسکری در کتاب الاوائل بطرف واصل بن عطاء نسبت داده است ) .\nنظر بدین مسائل باید که فخر اولیت اصول فقه بطرف واصل نسبت کرده شود ليكن این اولیت از آن قبیل است چنانچه از بیان نمودن دو سه قاعدهٔ نحویه گفته میشود که موجد فن نحویه حضرت علی رضی است بهر حال چیزیکه تا زمانهٔ ابوحنیفه در","chars":1859,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0354/00220.jpg","first_page":1,"last_page":303,"title":"Tuḥfat al-amān fī Sīrat al-Nuʻmān تحفة الامان فى سيرت النعمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0354/220","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0354/canvas/220","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0354/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0354_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}