{"book":"adl0354","page":178,"text":"تحفة الامان في سيرة النعمان حصه اخری (۱۷۷) مبحث روائيكه بر خلاف درایت باشد\n\nعدم صحت احادیثیکه برخلاف عقل باشد\n\nما بتذکر بعضی ازان اصول درایت که امام صاحب آنرا برای روایت قائم نموده درین جا می پردازیم :ـ اول حدیثیکه مخالف عقل قطعی باشد قابل اعتبار نیست این اصول را علامه ابن خلدون در مقدمه تاریخش بسوی امام ابوحنیفه منسوب نموده . این همان قاعده است که اورا ابن جوزی بر تمام اصول درایت مقدم داشته است ابن جوزی در صدی ششم که وقت ترقی و تعالی و زمان مروج مسائل اسلامی بوده تمام علوم دینی باوج کمال ارتقاء یافته و بهمراه آن اثر و تخیلات فلسفیانه نیز کسب عمومیت ورزیده بود . لباس حیات را در برداشتند . لاکن در عهد امام صاحب بزبان آوردن و نام عقل را گرفتن يك جرم عظیم بود حینیکه وی این قاعده را قرار داد و در تنقید روایات بر طبق آن تعمیل را آغاز نهاد و مردم بمخالفت شدیدش برآمدند و آن روایاتی که دران واقعات ناممکن وکوايف محال مندرج می بود . قصداً به پیشگاه امام صاحب آورده میشد و او از صحت آن انکار می نمود این رویۀ ( حضرت امام ) مورد هیجان عموم و موجب غمگینی محدثین میشد زیرا که بخیال مردمان آنوقت مدار صحت احادیث ثقه و معتبر بودن رواة آن بوده باصول درایت سروکاری نداشتند ـ با اینکه در زمانه ما بعد این قاعده در اصول احادیث اندراج یافت تا هم ارباب روایت کمتر به تعمیل آن می کوشیدند و از نتیجه آنست که امروز چندین روایات مزخرف و کلمات خارج از مطلب را که مطرح مذاکره و مطالعۀ عامه است در کتب احادیث مشاهده میکنیم.\nنسبت به رواية ( تلکت الغرانيق العلى ) بيان کرده میشود که از زبان رسول الله (ص) در ضمن خواندن سورۀ نجم نسبت به توصیف بتان این الفاظ شنیده است ( تلک الغرانيق العلى وان شفاعتهن لترجى :ـ این بتها نهایت معزز اند که امید بشفاعت آنها کرده میشود ) واین الفاظ را سهواً شیطان بزبان آن حضرت آورده بود چنانچه بعد از فراغ تلاوت آن ـ جبرئیل ( ع ) آمده معروض داشت که من این الفاظ را برای شما پیام نیاورده بودم شما آن را از کجا آموخته خواندید !\nاین حدیث را بر طبق اصول درایت امام اعظم وعده از دیگر محدثین مانند قاضی عیاس ـ وابوبکر بیهقی ـ وغیره نیز قطعاً غلط گفته اند لاکن يك گروه بزرگی","chars":1877,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0354/00178.jpg","first_page":1,"last_page":303,"title":"Tuḥfat al-amān fī Sīrat al-Nuʻmān تحفة الامان فى سيرت النعمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0354/178","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0354/canvas/178","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0354/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0354_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}