{"book":"adl0354","page":177,"text":"تحفة الامان في سيرة النعمان حصه اخری (١٧٦) مبحث روايات موضوعه ومتصرفه\n\nو قابل اعتبار ميباشند لاكن در حقیقت اصل ان واقعه درست نمیباشد و در\nاحادیث هزارها مثال این مسئله موجود ميباشد ـ لهذا فيصله صحت احادیث را\nتنها بر رواة نباید کرد بلکه همراه ان غور و ملاحظه شود که آیا این روایت\nباصول درایت منطبق است و یا خیر ! مطلوب از درایت این است که هر واقعه را\nکه کدام مقوله یا روایه تشریح میکند، بران دقت کرده شود که ایا طبیعت انسانی\nو اقتضای زمانه و دیگر خصوصیات و یا حالات منسوب اليه و دیگر آثار عصری\nو قرائن عقلی بدو چه نسبت دارد ؟ اگر ان کلام بآن معیار تطبیق نمود\nمعلوم است که صحت ان مشتبه است ـ یعنی محتملست که تغیرات، تبدلات صورت\nاصلیه ان واقعه را تبدیل داده است امثال همین قواعد در تحقیق و تنقید احادیث\nنیز استعمال کرده میشود و ان را اصول درایت می نامند ـ .\nعلامه جوزی که در فن حدیث مقام عالیه را اشغال نموده است می نویسد\nکه :ـ كل حديث رايته مخالف العقول او يناقض الاصول فاعلم انه موضوع\nفلا تتكلف اعتباره ( اي لا تعتبر روايته ) ولا تنظر في جرهم او يكون مما يدفعه\nالحس والمشاهدة او مبايناً لبعض الكتاب او السنته المتواترة والاجماع القطعى\nحيث لا يقبل شىء من التأويل او تتضمن الافراط بالوعيد الشديد على الأمر اليسير او بالوعد\nالعظيم على فعل واليسير هذا لاخير كثير فى حديث القصاص والوعاظ واهل الطريقه\nعمدة مطالبش اینکه :ـ هر حدیثیکه بر خلاف عقل و یا با اصول متناقض باشد پس بدان\nکه وی موضوع است و به تحقیق احوال روات آن وقت خود را ضائع مکن و هم چنین روایتی\nکه مخالف حس و مشاهده ملاحظه کردد و یا بر خلاف قرآن واحادیث متواتر\nو اجماع قطعی بوده قابل تأویل نباشد و يا بيك سخن ـ عادی تهديد شديد و بريك\nکار معمولی وعدة انعام مزيد باشد که بیشتر امثال این احادیث را قصه خوانان\nو واعظان واهل تصوف بیان می نمایند، تماماً موضوع است !","chars":1612,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0354/00177.jpg","first_page":1,"last_page":303,"title":"Tuḥfat al-amān fī Sīrat al-Nuʻmān تحفة الامان فى سيرت النعمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0354/177","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0354/canvas/177","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0354/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0354_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}