{"book":"adl0354","page":157,"text":"تحفة الامان في سيرة النعمان حصه اخری (١٥٦) حضرت امام مجتهد اول بود\nاگر در ایام زنده گانی خویش بشرف مصاحبه و شمولیت بحلقه تدریس ابوحنیفه و سفیان ثوری افتخار می یافتم همانا که من هم یکی از اشخاص معمولی بشمار میرفتم [ ملاحظه شود تهذیب التهذیب ترجمه ابوحنیفه ] و نسبت بو کیع و یحیی بن زائده که در فن حدیث ید طولی داشتند و مدت متمادی در حلقه تدریس ابوحنیفه شمولیت داشتند - گفته میشود که اگر آنها در وجود مسعود ابوحنیفه جوهر علم وفضل ومایه احادیث را نمی دیدند - چه طور ممکن بود که آنها بشاگردی وی افتخار می نمودند - وقس علیه البواقی\nشروط اجتهاد ، و مجتهد بودن ابوحنیفه\nعلاوه بر این سخنها مجتهد بودن امام صاحب از جمله آن مسائل مسلمه ایست که درین عرصه سیزده صد سال بجز از چند اشخاص احدی را از وی انکار نیست . تعریف اجتهاد را علمای حدیث مانند بغوی - رافعی نووی وغیره بدین الفاظ نموده اند که مجتهد شخصی است که در علوم پنجگانه قرآن شریف احادیث مذاهب سلف - لغت - قیاس - دستگاه و ملکه کاملی - داشته باشد - یعنی هر قدر آیاتی که نسبت بمسائل شرعیه موجود است و تمام احادیثی که از ( رسول اقدس ) مسموع شده هر قدر علم لغت و اقوال سلف که لازم باشد - و از جمیع طرق قیاسی کاملاً علم داشته تماماً از آنها مستحضر باشد - اگر در یکی از ن علوم پنجگانه نقصان و کمی داشته باشد - وی مجتهد نیست و تقلید اور اننباید کرد . [ ملاحظه شود بحث حقیقت اجتهاد در کتاب عقدالجید شاه ولی الله ]\nبنابر همین مسئله علامه ابن خلدون در فصل علوم الحدیث در ضمن تذکره مجتهدین می نگارد که : - « برخی از اشخاص بی انصاف می گویند که عده ازین مجتهدین در فن حدیث کم مایه بودند که روایات آنها کمتر بنظر میرسد - لا آن این خیال قطعاً غلط است و نسبت بائمه کبار امثال این افکار را نباید قائم داشت زیرا « که تماماً شریعت از قرآن شریف و احادیث منیف مأخوذ شده پس مردیکه درین دو چیز کم مایه باشد چه طور میتواند شد که وی اصول صحیحه را","chars":1666,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0354/00157.jpg","first_page":1,"last_page":303,"title":"Tuḥfat al-amān fī Sīrat al-Nuʻmān تحفة الامان فى سيرت النعمان","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0354/157","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0354/canvas/157","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0354/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0354_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}