{"book":"adl0320","page":292,"text":"۲۸۷\n\nالی «۱۰» داده چنانکه یک یک «یک» یک دو «دو» الی... یک ده «ده» دو دو «چار»\nدو سه «شش» ... دو ده «بیست» سه سه «نه» سه چار «دوازده» سه پنج «پانزده»... سه ده «سی» همچنین\nالی ده ده صد، بعد عمل ضرب را شروع نموده و کیفیت را بیک طریق مبتلا بـه ایشان بیان کند\nچنانچه اگر یکدفعه گذر پادشاه برین مکتب اتفاق افتاد و اطفال آن در کارهای خود درست دیدند\nجو ۲۴۰ نفر بودند فی نفر ۵ روپیه داد همه چند روپیه خرج او شده باشه، اینک پیش روی شما\nجواب را پیدا میکنم، تا جمع در ضمن ضرب خوبتر ضبط شود، بعد سوالها عبارتی هر دو عمل مذکور را نموده\nبعد تقسیم خور در ا شروع کند تا عمل ضرب در ضمن آن پخته گردد بعد عمل تفریق را شروع نموده بگوید که\nاینقدر روپیه نزد ناظری بوده و اینقدر را خرج کرده باقی آن چقدر خواهد بود، اینک یک\nسوال این پیش شما حل میکنم چون عمل تفریق را بدانند، بعد در ممکن و ناممکن آن سوالهای مختلف\nرا نوشته از و پرسیده باشد که کم کردن این عدد از ان ممکن است یا نه چنانکه در مثال ۶۰۴۲۵\nمبتدی بگوید: معلم چرا، مبتدی : این سه کلان است از ان «۲» محمد اینچنگره دیگر با\nتا ممکن را بجو و دیدن شناخته بر حل آن اقدام ننماید، و بر ممکن دلیر باشد، بعد تقسیم کلا نرا شروع\nنموده تا عمل تفریق در ضمن تقسیم خوبتر ضبط نماید، چنانکه گوید ۵.. ۹۲۱۳ روپیه به ۳ نفر\nتقسیم شود فی نفر چند روپیه میرسد، و چند باقی میماند که از باقیمانده یک روپیه بوره بهر نفر نمیرسد\nکه پل سیاه شده و باز برین نفری تقسیم گردد، اینک همین مثال را من پیش روی شما حل میکنم\nمگر هر جا بصلاح همدیگر کار میکنیم، چون در مثال موجود، عدد اخر مقسوم علیه کمتر از اخر\nمقسوم است از انرو در حصه مساوی را از آخر مقسوم برای آن گرفتیم، و سنجیدیم که از ۹ چند\nکت گرفته میشود، یا چند کرت در ۹ جای میشود همچنین مطابق قانون عمل را بآخر رسانیدیم دیدیم\nکه خارج قسمت بهیچ وجه از انسان گم نمیشود، زیرا اگر در خارج قسمت عدد اضافه از ما گذاشته می شد\nحاصل ضرب آن بسیار میشد، تفریق را قبول نمیکرد، واپس غراب میکردیم و عدد کمتر را در خارج بهره\nمیگذاشتیم و هرگاه کمتر از عدد لازم، سهوا از ما گذاشته میشد، باقی آن زیاده از مقسوم علیه میماند","chars":1853,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0320/00292.jpg","first_page":1,"last_page":351,"title":"[Ṭarz-i jadīd-i taʻlīm-i ibtidāʼīyah] [طرز جديد تعليم ابتدائيه]","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0320/292","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0320/canvas/292","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0320/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0320_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}