{"book":"adl0317","page":185,"text":"باب چهار دهم در بیان عاقله ۱۷۶\n(۱۰۶۹) واز عاقله دیت گرفته شود در سه سال و از هر یک در هر سال بیست و هشت پیسه\nکه یکدرم و ثلث درم میشود بگیرند تا در سه سال از تمام حصه دیت که چهار درم باشد اضافه گرفته\nنشود ، و در سه سال یکر و پیه پخته کابلی و بیست و چهار پیسه گرفته میشود و اگر اهل محله کمتر باشند\nاقربای اهل محله را نیز داخل سازند و مقدم دارند آنکس را که قریب تر باشد از روی نسب\nبترتیب عصبات که اوّل برادر بعد از ان اولاد برادر پس عم پسّراز ان اولاد عم (محیط)\n(۱۰۷۰) اگر شخصی قتل کرد کسی را بخطا و بعد چند سال نزد قاضی رجوع آرند از روز\nحکم قاضی در سه سال دیت بر عاقله باشد (مبسوط)\n(۱۰۷۱) و هر جنایتی که موجب آن کمتر از نصف عشر یعنی بیست یکه دیت باشد\nادای آن بر عاقله لازم نیاید و عاقله تحمل بیست یکه دیت و زیاده از ان را میکنند نه کمرا (کافی)\n(۱۰۷۲) اگر دیت از پنصد درم زیاده باشد بر عاقله جانی لازم آید و از پنصد درم\nتا ثلث دیت در یکسال گرفته میشود و از ثلث آنچه زیاده بود تا بد و ثلث در سال دوم وازد و\nثلث تا تمام دیت در سال سوّم ، الحاصل که در یکسال اضافه از ثلث گرفته نمیشود (قاضیخان)\n(۱۰۷۳) و تا وانیکه بقرار حکومت عدل مقرّر میشود اگر کمتر از تا وان شرکن موضحه باشد\nیا برابر آن بر عاقله نمیرسد (محیط)\n(۱۰۷۴) و قاتل نیز ادای حصّه دیت نماید بقدر حصه که بر هر یک کس از عاقله لازم آید (مبسوط)\n(۱۰۷۵) و زن و اطفال که در دیوان شریک باشند در عاقله محسوب نمیشوند و بر آنها حصّه دیت لازم نمیشود (محیط)\n(۱۰۷۶) اگر قاتل زن یا طفل یا مجنون بود گفته اند که تمام دیت بر عاقله باشد و صحیح آنست\nکه عقل","chars":1389,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0317/00185.jpg","first_page":1,"last_page":197,"title":"Tamassuk al-quz̤āt al-Amānīyah تمسک القضات الامانية","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0317/185","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0317/canvas/185","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0317/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0317_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}