{"book":"adl0290","page":47,"text":"علم حساب ۴۰\n\nچون تفریق ۸ از ۳ ممکن نیست بنا برین ۱۰ را\nبر ۳ زیاده کنید که ۱۳ شود- پس ۸ را از ۱۳ تفریق\nکنید و ۵ باقی را زیر خط عرضی محاذی ۸ بنویسید-\nیا زا حاصل را با ۳ جمع کنید و آن را از مرتبه دوم\nمفروق منه تفریق کنید- و چون هندسۀ مرتبۀ\nدوم مفروق منه ۲ میباشد و ۴ از ۲ تفریق نمی تواند\nشد- لهذا ۱۰ را بر ۲ زیاده کنید که ۱۲ نشود- بعد ازان\n۴ را از ۱۲ منها کنید که ۸ باقی بماند- یازا حاصل را\nبا ۹ جمع کنید که ۱۰ شود و ۱۰ را از ۱ منها کنید اما\nچونکه ۱۰ از ۱ منها نمی تواند شد ۱۰ را بر ۱ زیاده کنید\nکه ۱۱ شود و باز ۱۰ را از ۱۱ تفریق کنید که ۱ باقی بماند\nو ۱ حاصل را با ۴ جمع کنید که ۵ شود و ۵ از ۵\nکامل منهای شود زیرا که هر دو هندسه مساوی\nیک دگر هستند- بصورت دیگر حل مثال مذکور\nبه طریق ذیل میباشد :-\n۵۰۰۰ + ۱۰۰ + ۲۰ + ۳ = ۵۱۲۳\n۴۰۰۰ + ۱۰۰۰ + ۱۰۰ + ۲۰ + ۳ =\n۴۰۰۰ + ۱۰۰۰ + ۱۰۰ + ۱۰ + ۱۰ + ۳ =\n۴۰۰۰ + ۱۰۰۰ + ۱۱۰ + ۱۳ =\n۴۰۰۰ + ۹۰۰ + ۳۰ + ۸ = ۴۹۳۸ و","chars":837,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0290/00047.jpg","first_page":1,"last_page":1089,"title":"ʻIlm-i ḥisābعالم حساب","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0290/47","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0290/canvas/47","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0290/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0290_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}