{"book":"adl0274","page":45,"text":"( دن ) در ترکی برای ابتدا ، بیان ، جزا ، تفضیل است .\nمثال\nبرای ابتدا : اورادن چیقدی : از انجا بر امد\nبرای جزا : او آدم سوز نی بیلملر دندر : آن آدم از سخن دانان است\nبرای بیان : بوندن اكلا شیلور : از همین معلوم می شود\nبرای تفضیل : فلان افندی سندن اعلادر : فلانی صاحب از شما بهتر است\n(ده) در ترکی ظرف و عطف و هر گاه در اواخر مصادر باشد برای حال می آید\nمثال\nبرای ظرف افندی باغچه ده در : صاحب در باغچه است\nبرای عطف اوده کلسون : او نیز بیاید\nبرای حال او کلنجه سن ده کل: وقتیکه او می آید تو هم بیا\n( سز ) ادات نفی است . پاره سز : بی پیسه\n( عن ) عربی است برای بعد و مجاوزه می باشد : عن قصد\n(كه) در ترکی و فارسی ادات ربط و تفسیر است مثال مادامکه ایستميورسك : مادامکه نمی خواهی\n( فی ) عربی است و ادات ظرف است فی الجنة : در جنت\n( لك ، لق ) ادات محلیت ، مصدریت ، زمان ، آلت ، نسبت می باشد\nمثال\nبرای محلیت - كوللك : محل دند\nبرای مصدریت - پد ولك : پدری\nبرای زمان - كونلك : روزانه\nبرای آلت - ديزلك : زانو بند\nبرای نسبت - كيجه لك: شب پونی\n(لی، لو ) در ترکی ادات نسبت است.\nبغدادلی : بغدادی\nاستانبولی : استانبولی\n\nچاليلق :\nانسانلق: آدمگری\nآيلق : ماهواره\nباشلق : سر بند\nبايراملق : عیدی","chars":1066,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0274/00045.jpg","first_page":1,"last_page":55,"title":"Ṣarf-i Turkī muʼalif-i Muḥammad Naẓīf صرف ترکى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0274/45","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0274/canvas/45","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0274/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0274_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}