{"book":"adl0266","page":34,"text":"( ٣١ )\nيك خالی کاهیست که منتهای ان در علم بشری ، بلکه\nمخصوص علم باری تعالی سبحانه است . و این که میگویی\nجسمهای بسیار دران موجود است بلی در ست\nاست ! این اجرام سماويه هريك يك كره ئیست که به مليونا\nکره ها در میان این خلای نامتناهی دور\nو حرکت دارند . اما این را هم باید فراموش نکنی\nکه بسبب موجود بودن این کره های بی پایان خلا\nاز خالی بودن خود نمی افتد . زيرا در مابين هريك\nازین کره های که میگوئی و میبینی انقدر دوری مسافه\nافتاده است که عقلت را بحیرت می اندازد . مثلا سیاره\nعطارد ) از همه سیاره کان دیگر بشمس نزدیکتر\nافتاده. آیا چه کمان میبری که دوری مسافه خلائی که در مابین\nعطارد و افتاب موجود است چه قدر خواهد بود ؟\nطالب ـ . بلی میدانم ! در اثنای که کتاب اول\n( فن قوزموغرافی ) را سبق میخواندم در همان کتاب\nدوری عطارد را از افتاب « ٥٧ » مليون كيلو متر\nنشان داده بود [ هر کیلومتر عبارت از هزار « متر »\nو هر متر تقريباً يك كز شاه است ]","chars":829,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0266/00034.jpg","first_page":1,"last_page":107,"title":"Muʻallim-i ḥikmat as̲ar-i Maḥmūd Ṭarzī معلم حکمت","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0266/34","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0266/canvas/34","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0266/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0266_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}