{"book":"adl0263","page":49,"text":"( ٤٢ )\nسوم\nایالت ( تونس ) است كه يك ایالت ممتازه دولت علیه عثمانیه بود و بعد در زیر\nحمایه فرانس شده. بقدر يك ملیون و هشتصد هزار نفوس دارد. مرکز ایالت شهر\n(تونس) است . حمامه، سوسه ، اسفاقس، قابس از شهرهای مشهور انست .\n( چهارم )\nمملکت (جزایر) یا «الجیریا» است که بقدر چار ملیون و هفتصد هزار نفوس دارد ،\nو بسیاری آن مسلم است و در زیر اداره حکومت ( فرانس ) میباشد مرکز\nاداره آن شهر ( جزایر ) است ( اوران ) یا « هرون » و( قسنطنتین ) نیز\nاز شهرهای مشهور آنست .\n( پنجم )\nحکومت ( فاس ) یا « مراکو » است که انرا ( مغرب اقصی) نیز میگویند .\nفاس يك حكومت مستقله اسلاميست . بقدرده ملیون نفوس دارد . مرکز\nحکومت آن شهر ( مراکش ) بنام دیگر (مراکو) میباشد . فاس ، طنجه ،\nموغادور،یا مکادور، از شهرهای مشهور آنست. [مراکو را نیزفرانس بلعیده است]\nطرابلس غرب ، جزایر ، تونس فاس این چار مملکت را ( بربرستان )\nبنام دیگر ( بلاد بربریه ) میگویند که در جهت شمال قطعه افریقا واقعست .\nو افریقای شمالی گفته میشود .\n( ششم )\nممالک ( صحرای کبیر ) است که فراختر و بزرگترین دشتهای کره زمین\nمیباشد . هوای این دشت بریگزار صاف وهموار بی کوه و بی گیاه کم آب\nدرموسم تابستان خیلی گرم بی طاقت ست. حالانکه در شبها يك شب باده بسیار\nسرد و خنکی دارد . حتی در موسم زمستان شبها بدرجه سرد میشود که آب\nیخ می بندد . طوفانهای ريك این صحرا برای کار وانها وقافله ها خیلی مهلك\nومدهش است . صحرای کبیر بقدر سه ملیون نفوس دارد که بر قبیله های مختلف\nتقسیم شده ، و يك حکومت مستقله ندارند مشهور ترین قبیله های آن در طرف\nشرق قبیله ( تیبو ) و در وسط قبیله ( تواریخ ) و در طرف غرب قبیله\n( مور ) میباشند .","chars":1440,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0263/00049.jpg","first_page":1,"last_page":85,"title":"Mukhtaṣar-i jughrāfiyā-yi ʻumūmī Maḥmūd Ṭarzī مختصر جغرافياى عمومى Sirāj al-Akhbār Afghāniyah","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0263/49","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0263/canvas/49","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0263/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0263_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}