{"book":"adl0263","page":16,"text":"(٩)\n\n(خريطه) :- چيزيستكه يك قطعه زمين . ويايك ملك يك دولترا بر آن رسم و نقش\nميكنند . وآنرا ( نقشه ) نيز ميكويند .\n(قطعات خمسه):- همان يك حصه خشكه روی زمين كه انرا ربع مسكون كفتيم\nبرپنج قطعه منقسم است که انها را (آسيا) يا (ايشيا)(اوروپا) يا (يورپ)(افريقه)يا\n(افريقا) (امريكه)يا(امريكا) (اوستراليا) يا(آستريليا) ميكويند. هريك ازين قطعه ها\nبر جدا جدا خريطه ها نشان داده شده است. (جهات اصليه ) يا (حدود اربعه):-\nبرای شناخته شدن سمت و طرف يك جای زمين ، چهار (جهت) يعنی چهار طرف\nموجود ست كه آنها را (شرق ، غرب ، شمال ، جنوب) ميكويند .\nشرق . آن جهت است كه آفتاب ازان طرف ميبرآيد . غرب. آن جهت است\nكه آفتاب در آنطرف غايب ميشود . وقتيكه روی بجهت غرب و پشت بجهت شرق\nايستاده شويم طرف دست راست ما شمال ، و طرف دست چپ ما جنوب كفته\nميشود.\nاما در خريطه ها طرف بالای خريطه شمال ، طرف زير آن جنوب ،\nطرف راست شرق ، طرف چپ غرب اعتبار شده است .\n\nاحوال خشكه\nهمين خاكيكه آنرا خشكه ميكوئيم ، و برروی آن كردش و سكونت داريم\nنظر بشكل و وضعيت آن نامهای مختلف دارد كه درينجا برای نونايكان يكان\nبيان ميكنيم :\n(جزيره) :- يك پارچه زمينست كه هر طرف آنرا آب فرا كرفته باشد ،\nوبدون كشتی به آن رفته نشود .\n(جزيره نما - يا شبه جزيره ) :- زمينست كه تنها ازيك طرف به خشكه وازديكر\nطرفها با آب احاطه شده باشد .\n(برزخ) :- يا خاكنا، زمين تنگيست كه جزيره نارا بخشكه چسپانيده باشد\n(دماغه) :- يارأس خشكه های سرتيز برآمده ايستكه از خشكه بسوی بحر دراز\nشده برآمده باشد .","chars":1322,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0263/00016.jpg","first_page":1,"last_page":85,"title":"Mukhtaṣar-i jughrāfiyā-yi ʻumūmī Maḥmūd Ṭarzī مختصر جغرافياى عمومى Sirāj al-Akhbār Afghāniyah","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0263/16","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0263/canvas/16","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0263/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0263_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}