{"book":"adl0262","page":25,"text":"= ٢٠ =\n\nابعاد سیارات\n\nسیاره ها دو دور خداشان عطا نمود\nیک دور مرکزی و دگر محوری فزود\nسیاره سایر است و بود مرکز آفتاب\nاین دور مرکزیست بکن قطر او حساب\nگر میکنی حساب تو این قطر دایره\nافتی بحیرت و نبری پی بسا پره\nاز شمس تا عطارد منشی آسمان\nکوشد قریب از همه سیاره ها بدان\nگویند بعد او ست ز امیال سی و هفت\nملیون و نیست خیلی درین بعد او شگفت\nاز بعد ارض و شمس اگر آورم سخن\nشد نه کرور و هفت لك از میلهای فن\nچون آمدیم بر سر پنتون و بعد او\nشد آنقد ر بعید که کردیم سر فرو\nاین بعد با عدد نشود عد بمجزه شال\nبشنو مثالك عجبی ای خرد خیال\nممکن اگر شدی که ز پنتون سفر کنی\nتا شمس یک سیاحت سرعت گذر کنی\nلیل و نهار قطع مراحل کنی بجان\nلیکن بسرعتیکه ز برقت دهد نشان\nیعنی بساعتی تو روی سی و هفت میل\nبیمکث و بیدرنگ شب و روز در رحیل\nدر ده هزار و نیصد پنجاه و دو سنین\nشاید رسی به شمس ز پنتون خوش زمین\nاین بعد ر انظر کن و ایند وررا ببین\nپرکار صنع و حکمت پرغور را ببین\nدر قطر این مدار نظر کن ز هر طرف\nبنگر عظیم دایره را وه شو طرف\nبگذار سر بعجز بدرگاه خالقی\nدر پیش عظمتش بنما عجز عاشقی\nاین دایره که شمه از کبر قطر او\nمذکوشد مدان که تمام سماست او\nمانند ایند و ایر و این شمس مرکزی\nاندر سما هزار هزاران بود مضی\nاین شمس ما بمجمله سیاره اش بجود\nاطراف آفتاب دگر دور میکند\nمحمود پیش عظمت خلاق کائنات\nتمثلنها سماست چو یک قطره در فرات\nدرالهامه شام شریف ۱۳۲۱","chars":1216,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0262/00025.jpg","first_page":1,"last_page":169,"title":"Parāgandah majmūʻah-ʼi ashʻār / Maḥmūd Ṭarzī پراگنده :پراگنده","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0262/25","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0262/canvas/25","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0262/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0262_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}