{"book":"adl0258","page":168,"text":"۱۶۳\n\nچون (۲ آ ۲ + ۳ ا ب + ۴ ب ۲) ( ا + ۳ ب)\n= ۲ آ ۲ ( ا + ۳ ب ) + ۳ ا ب ( ا + ۳ ب ) + ۴ ب ۲ ( ا + ۳ ب )\n= ۲ آ ۳ + ۹ آ ۲ ب + ۱۳ ا ب ۲ + ۱۲ ب ۳\nلهذا ( ۲ آ ۳ + ۹ آ ۲ ب + ۱۳ ا ب ۲ + ۱۲ ب ۳ ) ÷ ( ا + ۳ ب ) = ۲ آ ۲\n+ ۳ ا ب + ۴ ب ۲\nپس اگر درین عمل بدقت نظر نموده شود نتایج ذیل اخذ میشود\n(۱) مقسوم و مقسوم علیه هر دو بلحاظ قوای متناقصه یک حرف مشترک\nیعنے آ تنظیم مییابند -\n(۲) حد اول خارج قسمت یعنے ۲ آ ۲ = ۲ آ ۳ ÷ ا یعنے = (حد اول مقسوم)\n÷ (حد اول مقسوم علیه)\n(۳) اگر ۲ آ ۲ ( ا + ۳ ب ) از مقسوم تفریق شود حاصل تفریق ۳ آ ۲ ب + ۱۳ ا ب ۲\n+ ۱۲ ب ۳ میباشد و نیز حد دوم خارج قسمت یعنے ۳ ا ب = ۳ آ ۲ ب ÷ ا\nیعنے = (حد اول حاصل تفریق اول) ÷ (حد اول مقسوم علیه)\n(۴) اگر ۳ ا ب ( ا + ۳ ب ) از حاصل تفریق اول تفریق شود حاصل تفریق\nدوم ۴ ا ب ۲ + ۱۲ ب ۳ میباشد و نیز حد سوم خارج قسمت یعنے ۴ ب ۲\n= ۴ ا ب ۲ ÷ ا یعنے = (حد اول حاصل تفریق دوم) ÷ (حد اول مقسوم علیه)\n(۵) اگر ۴ ب ۲ ( ا + ۳ ب ) از حاصل تفریق دوم تفریق شود هیچ باقی نمیماند\nو عمل تقسیم با تمام میرسد و عمل فوق بطرز ذیل نیز نوشته میشود :-","chars":972,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0258/00168.jpg","first_page":1,"last_page":309,"title":"Kitāb-i jabr va muqābalah ‏كتاب جبر و مقابله Silsilah-ʼi Mūʼallifāt-i Madrasah-i Mubārakah-i Ḥabībīyah-ʼi Dār al-Salṭanah-ʼi Kābul","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0258/168","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0258/canvas/168","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0258/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0258_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}