{"book":"adl0248","page":84,"text":"( ٧٥ )\n\nافعال فعال مطلق وجود او برحق اگر چه معلل به اغراض نیست اما خالی از\nحکم و مصالح وغایات و ثمرات هم نیست . چونکه اگر معلل باغراض بودی\nحدوث در فعل او تعالی لازم آمدی ، واگر خالی از مصاحت بودی فعل\nحکیم عبث و بیفائده شدی ! پس اگر در هردّره از ذّرّات اکوان ، و حقا\nیق عالم امکان بنظر تحقیق و دیدۀ تدقیق ملاحظه رود بحکم «اعطی کل\nشیئی خلقه ثم هدی» هر یکرا غایتی و مصلحتی یابند که بمنزلۀ ثمره آن باشد\nچنانچه مقدمات اینسخن در علم الهیات به براهین قاطعه مثبت گردیده است،\nو بسبب غیر محدود بودن حکم حکیم علیم استقصا کردن در اینباب مقدور\nبشر نیست . زیرا که در همۀ موجودات عالم ارواح ، و جملهٔ کائنات عالم\nاجساد در کلیات و جزئیات وجود هر مرجود حکمت بالغه او سبحانه تعالی\nمستتر و مضمر است که هر يك از آن دلیلی باهر و برهان ظاهر برکمال كبرياء\nحضرت الوهیت اوست چنانچه خود میفرماید«و ماخلقنا السموات والارض\nو مابینهما لاعبين» پس عقل قاصر انسانی از استقصای آنهمه حکم مالا\nنهایه لابد عاجز میماند ولی با وجود آنهم علمای عالمین ، و حکمای عارفین\nدر نصوص لايعد ولا يحصی کتب و رسائل تحریر و تألیف نموده اند واگر\nتا ما دام القیامه نیز سخن رانند هنوز قاصر و عجز شان ظاهر خواهد بود ما\nنند مفاد و حکم قرآن مجید و فرقان حمید را که از زمان نزول آن تا بحال","chars":1130,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0248/00084.jpg","first_page":1,"last_page":289,"title":"Az har dahan sukhanī va az har chaman samanī / muʼalifish Maḥmūd Ṭarzī از هر دهن سخنى و از هر چمن سمنى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0248/84","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0248/canvas/84","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0248/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0248_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}