{"book":"adl0248","page":138,"text":"( ۱۲۹ )\n\nاثر بینظیر خویش در تحت عنوان (اختلاف طبایع) مقالۀ بسیار شیرین\nو ظریفی نگاشته اند. مقالۀ مذکور چون خالی از حکمت، و عاری از معرفت\nنبود لاجرم به ترجمۀ آن مبادرت ورزیدیم.\nاز ینمقالۀ مذکوره چنانچه حکم بالغۀ حکیم مطلق جل و علی در خصوص\nتنوع و تجدد امثالیکه در طبایع اقوام و ملل بنی نوع بشر موجود است\nمبین میگردد، همچنان بعضی احوالات خصوصی بعضی اقوام نیز\nبوضوح می انجامد. واين يك نيز بوضوح میرسد که عادت وطبیعتیکه\nدر نزد يك قومی موجود است نمی شاید که قوم دیگر آنرا تعییب و تقبیح\nنماید. زیرا این مسئلهٔ اختلاف طبایع اهمیت خیلی عجبی دارد، والحاصل\nاین مسئله اختلاف طبایع من کل الوجوه خالی از حکمت و استفاده نیست.\nلکن درینجا چون تغییر و تطبیق اصول تحریر انسانرا از مقصد دور می\nانداخت لاجرم ما نیز ترجمۀ آنرا بر همان شیوۀ که ادیب مومئی الیه اتخاذ\nنموده است لازم دانستیم.\nادیب مشار الیه اول برداشت سخن را چنین نموده میگوید :\n« کلمات ولغاتیکه در يك لسانی موجود میباشد بسا میشود که بسیاری\nازان الفاظ ولغات در لسان دیگر موجود نمیشود. مثلا در السنهٔ طبیعی\nمردم ممالك حاره که تمام عمر خودشانرا در حرارت جهنم مثال زیر خط","chars":1009,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0248/00138.jpg","first_page":1,"last_page":289,"title":"Az har dahan sukhanī va az har chaman samanī / muʼalifish Maḥmūd Ṭarzī از هر دهن سخنى و از هر چمن سمنى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0248/138","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0248/canvas/138","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0248/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0248_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}