{"book":"adl0248","page":137,"text":"( ۱۲۸ )\nاز انرا بر ملائین انواع منشعب و منقسم مینگریم که باز هر يك از انها در عالم خود مستقل انواع و حالاتی دارد که فرق و مبانیت بآن دیگر میرساند .\nمثلا اگر در يك نوع حیوانی تدبر و تفکر کرده آید آنقدر عوالم در آن موجود است که عقل قاصر انسانی از ادراك تعداد آن عاجز میماند . و باز چون در حیوانات تنها در يك نوع انسانی که در بادئی نظر خیلی ساده و از تنوع آزاده بنظر میآید تدقیق و تعمیق کرده شود آنقدر انواع مختلف ، و طبایع متخالف در آن مییابیم که بعقل نمیگنجد .\nدر حالتیکه فی حالة هذا در جمیع کرۀ ارض از قرار تحقیقات و تدقیقاتیکه بعمل آورده اند يك ملیار و پنجصد ملیون نفوس انسانی موجود است آیا اینهمه از پشت يك پدر و شکم يك مادر بوجود نیامده اند ؟ پس یکدفعه ملاحظه نما که در جمیع اینهمه نفوس موجوده کدام دو کس بر يك شكل و يك صورت بنظر میآید ؟ و کدام ملت بادیگر ملت در اخلاق وعادات موافقت بهم میرساند ؟ وکدام قوم بادیگر قوم در البسه ، واطعمه ومساكن وخصوصات سائره مشاکلت بهم می آرد ؟\n«سبحان من تحير فى صنعه العقول : . سبحان من بقدرته يعجز الفحول » \nکه ن\nبه معنی بیان \nو آشکار ساختن\nحالا مقصد از تبین اینهمه کلام آنکه جناب ( احمد مدحت ) افندی که یکی از اجلهٔ ادبا و مهرۀ حکمای عثمانیانند در ( قرق انبار ) نام","chars":1103,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0248/00137.jpg","first_page":1,"last_page":289,"title":"Az har dahan sukhanī va az har chaman samanī / muʼalifish Maḥmūd Ṭarzī از هر دهن سخنى و از هر چمن سمنى","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0248/137","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0248/canvas/137","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0248/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0248_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}