{"book":"adl0179","page":291,"text":"صحیفه ۲۸۰ سیاحتنامۀ سه قطعۀ روی زمین جلد دوم\n\nاین بنا در تاریخ (۳۲۰) میلادی از طرف (قسطنطین) بزرگ که اول نصرانی شده بود از چوب بصورت کلیسا بناشده بود و کلیسای مذ کور را (آیاصوفیا) که بمعنی (حکمت مقدسه) که یکی از صفات الله است نام نهاد.\n\nبعد ازان در زمان (آرقادیوس) کلیسای مذکور باشعلۀ حریق محو گردید ولی از طرف پسر او (تئودسیوس) سر از نو بصورت مکملتر ساخته شده است. باز در زمان (یوستنیانوس) يك اختلال بزرگی بوقوع آمده آیاصوفیه را نیز در ان اختلال آتش گرفت. اما بعد از تسکین یافتن اختلال (یوستنیانوس) برای تسلی دل اهالی که از اختلال ضرر دیده شده بودند مبلغهای بسیاری صرف کرده این معبد را از سنگ بهمین طرز بنایی که حالا موجود است انشا نمود. معمارهای آن دو نفر بودند. یکی عالم ریاضی مشهور (آنتیموس) ، و دیگری (ایسیدور) . آنتیموس این معبد را بطرز معبدهای قدیمه بنا نموده قبۀ آنرا بشكل نصف كره دائره وی ساخت ، و این قبه را بر چارکمر - يعنى ششك ايستاده کرده، در خارج هر يك ازین کمرها یعنى ششك، بشكل يك يك ربع كره يكيك نيم قبۀ دیگر نیز بنامود ، و به اینصورت معبد را بشكل چلیپای صلیب شکلی درا ورده بود که در انوقت کلیساها را به این شکل و صورت درا وردن در نصا را عادت و رواج داشت.\n\nباز در زمان (یوستنیانوس) يك زلزلۀ بسیار شدید و سختی بوقوع آمده قبۀ معبد مذکور خراب شد. اما در کم مدت باز از طرف برادر زادۀ معمار (ایسیدور) سر از نو بنا شده است که همین قبۀ که حالا مو جود است همان قبه است. این معمار قبه را دائره وی نی بلکه بشكل بيضوى بنامود . و برای متانت و محکمی آن این قبه را بر (۸) ستون صخره","chars":1383,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0179/00291.jpg","first_page":1,"last_page":693,"title":"Siyāḥatnāmah-ʼi sih qitʻah-ʼi rū-yi zamīn dar 29 rūz : Āsyā, Āvrūpā, Āfrīqā / muʼallif va saiyāḥ-i ān Maḥmūd Ṭarzī ; tārikh-i tālīf va siyāḥat 1304 سياحتنامۀ سه قتعۀ روى زمين در ٢٩ روز :سياحتنامۀ سه قتعۀ روى زمين در ٢٩ روز","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0179/291","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0179/canvas/291","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0179/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0179_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}