{"book":"adl0179","page":233,"text":"صحیفه ٢٢٦ سیاحتنامه سه قطعه روی زمین جلد دوم\n\nو اگر قاتل حقیقی پیدا نشود و بقصاص نرسد آیا حکم شرع شریف معطل\nنمی‌ماند؟ علی الخصوص در جاهائیکه نظام و انتظام پولیس منتظم نباشد بسی\nناگواریهای دیگر بظهور میرسد. مثلا بعوض اصل قاتل يك بیگناه دیگری\nمغدور میشود، و یا آنکه اصل قاتل پیدا نشده دیت بر بسی بیگناهان دیگر\nحواله شده خانمانها خراب میشود و اصل قاتل از میان ضایع شده حقوق\nشریعت پامال میشود، حالا آنکه پیدا کردن قاتل از وظایف ضروریه\nدولت است، و آنهم بوجود نمی آید مگر بقوانین منتظمه شدیده ضابطه،\nو بهمرسانیدن پولیسهای باريك بين جن مانند.\nپدر فرمود — در ینباب بشما حق میدهم. زیرا اینگونه قانون محض\nبرای خدمت احکام شریعت است.\nپاشا گفت — من میدانستم که شما حق شناس يك ذاتی هستید و\nازین بود که بمقابل بیگ افندی شما را مدافعه کردم. حالا اگر اجازه بدهید\nیکقدری برای شما از تقسیم قوانین موضوعه خود ما بطرز مختصر و فهرست\nبیان کنم تا خوبتر ازین فکر شما تصحیح شود:\nپدر فرمود — بسیار تشکر میکنم، و موجب استفاده ما میشود. بفرمائید.\nپاشا گفت — قوانین، یعنی (علم حقوق) اولا بر دو قسم منقسمست\nکه یکی را (حقوق طبیعیه)، و دیگرش را (حقوق موضوعه) مینامند.\nحقوق طبیعیه، عبارت از همان حقوقیست که در فطرت انسانیه بالقوه\nموجود است که بواسطه آن حق و باطل، و خوب و بد را از هم فرق\nمیدهد، و انسانرا میداند که بچه گونه چیزها حق دارد، و در چه قسم\nچیزها حق ندارد، و این حقوق وجدانیه و اخلاقیه است، ولی چون\nاخلاق و وجدان در همه افراد بنی بشر یکسان و بيك وتيره کامل نمیباشد\nاز انرو برای وضع نمودن حقوق موضوعه مجبوریت دستداده است.\nمنبع و مأخذ حقوق موضوعه عبارت از قوانین، و عرف و عاداتست که","chars":1456,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0179/00233.jpg","first_page":1,"last_page":693,"title":"Siyāḥatnāmah-ʼi sih qitʻah-ʼi rū-yi zamīn dar 29 rūz : Āsyā, Āvrūpā, Āfrīqā / muʼallif va saiyāḥ-i ān Maḥmūd Ṭarzī ; tārikh-i tālīf va siyāḥat 1304 سياحتنامۀ سه قتعۀ روى زمين در ٢٩ روز :سياحتنامۀ سه قتعۀ روى زمين در ٢٩ روز","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0179/233","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0179/canvas/233","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0179/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0179_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}