{"book":"adl0136","page":6,"text":"( ۳ )\n\nچنانکه هوا برای زیست انسان ضروری است همچنان وجود هوای\nپاك و صاف برای صحت آن نیز ضروریست مثلا اگر حیوانی در ظرف\nشیشه انداخته دهن آنرا مسدود نمائیم که راه تردد هوای تازه\nبسته گردد بچند دقیقه نفس آن تنگی میکند و میمیرد — و نادر است\nاینکه هوا بحدی کثیف شود که در ان انسان و حیوان زیست\nنتوانند — مگر تا درجهٔ کثیف میگردد که رنك كسانیکه دران\nهوا بود و باش دارند زرد گشته در صحت آنها تغیری پیدا میشود —\nو باقسام و انوع امراض مبتلا میگردند\n\nفصل دوم در بیان اسباب کثافت هوا : —\n\nدائماً در دنیا آنچنان کارهای بزرگ طبیعی جاریست که بواسطهٔ\nآن هوا کثیف میگردد — و اول آن تنفس است که از حرکت\nتنفس انسان و حیوان ضرور است که هوا قدری کثیف گردد —\n\nمثلا جزء اعظم هوا ( مولد الحموضه ) آکسیجن است که زیست\nانسان انحصار بران دارد — و حصهٔ از ان در شش رفته بجای آن\nمرکب فاسدیکه غاز کاربانك ایسد ( حامض كاربونيك ) گفته میشود\nدر انجا پیدا میگردد — و نیز بخار آب و دیگر مرکبات فاسد که\nدر باطن انسان حادث میگردد بآن هوا مختلط میشود و از اسباب\nهلاك حيوان ( که در ظرف شیشه محبوس بود ) یکی آنست که\nچون آکسيجن — ( مولد الحموضه ) هوای ظرف تمام میشود برای\nزيست نه ( حامض کربونيك ) غاز کار بانك ایسد و نه ابخرهٔ آبی\nقائم مقام آن شده می تواند — و سبب دوم آن مرکبات\nفاسده میباشد\n\nد خط احمد فضل محمد [؟]\n\n[English cursive text: A. A. Ahmed Khan]","chars":1215,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0136/00006.jpg","first_page":1,"last_page":37,"title":"Risālah-ʾi ibtidāʾi-yi ḥifẓ-i ṣiḥḥah ‏رسالۀ ابتدائى حفظ الصحه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0136/6","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0136/canvas/6","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0136/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0136_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}