{"book":"adl0136","page":33,"text":"( ۳۰ )\nتا وقتیکه عمل تلقيح الجدری ( خال چيچك ) در انگلستان و دیگر\nممالك يورپ رواج نداشت مرض چيچك بشدتی عارض می شد\nکه هزاران نفر مبتلای آن کشته می مردند چنانکه درین ايام\nدر بعض بلاد ايشيا اين عمل رواج ندارد و مرض مذکور بشدت\nمیباشد .\nدر اکثر ممالك اين قانون جاری است که محبوسين و سپاهیان\nنظام را حکماً خال چیچک میزنند و تجربه ثابت کشته که مرض\nچيچك بانها کم عارض میشود .\nعلاوه برین چون در چھاونی و بندیخانه پابندی قوانین حفظ\nالصحت كامل باشد حدوث مرض هيضه نيز کم بوقوع می آید\nوهيضه مرض مهلکی است که اكثریه مریض آن میرد – باید\nکه چون رپوت اموات بدفتر از بهر اندراج برسد تحقیق سبب\nو محل آن بخوبی نموده شود زيرا كه اگر سبب موت مرض متعدی\nباشد احتیاط کرده بدفع آن بکوشند .\nو همچنین ولادت درج کتاب شود – و چون ولادت نسبت\nبموت فزونتر باشد بايد دانست که باشندگان آنمقام خوشحال\nو فارغ البال ميباشند – واگر برعکس بود احوال باشند گان\nآنجا خراب خواهد بود .\nدر اكثر ممالك متمدن ثبت تعداد موت و ولادت به صحت تمام\nمیشود و نتيجه آن هفته وار برای آگاهی عوام الناس شائع\nمیگردد تا معلوم شود که ساکنين آنجا خوشحال اند و یا بمصیبتی\nگرفتار .","chars":1015,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0136/00033.jpg","first_page":1,"last_page":37,"title":"Risālah-ʾi ibtidāʾi-yi ḥifẓ-i ṣiḥḥah ‏رسالۀ ابتدائى حفظ الصحه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0136/33","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0136/canvas/33","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0136/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0136_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}