{"book":"adl0136","page":29,"text":"( ٢٦ )\n\nدر باب چیچک و هیضه بیان چند اصول ضروری لازمست تمامی مردم\nمرض چیچک را بخوبی میدانند زیرا که هر سال تعداد کثیر اطفال\nخورد سال گرفتار این مرض کشته ضائع میشوند واکر کسی\nاز مرگ نجات یابد چهره او از داغ بدنمای آن مدۃ العمر دا غدار\nمیباشد - بلکہ بعضی کور و کل و بعضی گرفتار صدمه های شدید میشوند\nبرای دفع این مرض درا کثر ممالک متمدن این علاج رواج\nاست که نوك نشتر را آلوده آب دانه چیچک نموده در جلد ساعد\nشخص تندرست داخل میکنند و این آب را یا از دانه چیچک\nمیگیرند و یا جلبه ( پوست خشك شده دانه چیچك ) انرا در آب\nسائیده بنوك نشتر داخل جلد انسان میکنند و بر جائیکہ خال میزنند\nدانه ها مانند دانه چیچك بروز می نماید مکر باینطریق بعض اوقات\nدانه بکثرت می برآید و سبب هلاك میگردد\nتقریبا صد سال میشود که جز نام دا کتر انکر یز دریافت کرد\nکہ آب دانه هائیکہ بپستان کاو می برآید اکر بطریق فوق داخل\nجلد انسان کردد از مرض چیچك نجات حاصل میشود و چون\nکاو را در زبان لاطنی ویکا کویند نام این عمل ویکسی نیشن نهاده شد\nو باصطلاح جدید عربی تلقیح الجدری نامیده شده است و در اول این\nاختراع داکتر جزر ادا کتران دیکر و مردم عوام سخر یہ واستهزا\nمیکردند ولی بعد از تجربه مدت بسیار ثابت کردید که الحق ازین\nاختراع فائده بسیار بخلق رسیده - آبی را کہ از دانه پستان\nکاو میگیرند باصطلاح انگریزی لمف کویند و ضروریست که همیشه\nلمف از پستان کاو کرفته شود - بلکه اکر شخصی را بدرستی","chars":1241,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0136/00029.jpg","first_page":1,"last_page":37,"title":"Risālah-ʾi ibtidāʾi-yi ḥifẓ-i ṣiḥḥah ‏رسالۀ ابتدائى حفظ الصحه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0136/29","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0136/canvas/29","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0136/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0136_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}