{"book":"adl0132","page":215,"text":"۲۰۸\nاین قانون عمومی است که سریان آن بر افراد و جامعه ها است، هر چند\nاحتکاک و تنازع بیشتر واقع شود همانقدر ارتقا بیشتر حاصل میشود. از\nاین است که کلمه (تنازع حیات) در صف علوم مهمه یک حصه مستقلی را\nاشغال نموده است. احتکاک هر چند از اموریست که جلو گیری آنرا\nاز بدو مرحله تشکیل یافتن جامعه ها علاج مینمایند. مگر قوه قاهره طبیعت\nمؤید آن گردیده هر نوع علاج را در مقابل این علت بی اثر میگرداند،\nو این یکی از حکمتهای انسان است، هر گاه یکی از قوای طبیعی را ملایم حال\nخود ساخته نتواند، در این میکوشد که حال خود را ملایم آن بگرداند مظهر\nاین حکمت را در عالم عسکری که شرافت یا قیمت خیری آن مطرح بحث\nاست به بهترین دلایل متجلی می یابیم از این است که جامعه تأسیس\nقوه نامی عسکری بعبارت دیگر قوه هائیکه برای دفع احتیاجات و شداید\nقانون تنازع لازم است مجبور گردیده پس معلوم میشود مقدار خیری را که متوجه\nجامعه میرساند خیلی زیاد است، چرا که در نشو و ارتقا جامعه اثر بزرگ را دارد\nزیرا در صورتیکه تنازع و مقدار استعداد جامعه برای نشو و ارتقا آن علاقه\nداشته باشد باید ذرایع تنازع و احتکاک عامل عظیم خیر برای جامعه باشد.","chars":993,"image":"https://storage.googleapis.com/adl-page-images/adl0132/00215.jpg","first_page":1,"last_page":272,"title":"Akhlāq va maʻlūmāt-i madanīyah : muṭābiq-i prūghram-i ṣinf-i chahārum-i Rushdīyah va Dār al-Muʻalimīn-i ibtidāʼīyah / bitaḥrīr-i Ghulām Muḥyi al-Dīn Khān, tarjumān-i ʻArabī ; va taṣvīb-i Fayẓ̤ Muḥammad Khān اخلاق و معلومات مدنيه :اخلاق و معلومات مدنيه","permalink":"https://afghanpress.org/book/adl0132/215","canvas":"https://afghanpress.org/iiif/adl0132/canvas/215","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/books/adl0132/","source_pdf":"https://afghanistandl.nyu.edu/pdf/adl0132_download.pdf","rights":{"image":{"statement":"Public domain. NYU states: \"All works presented on this website are, unless otherwise indicated, in the public domain. The images available on this website may be freely reproduced, distributed and transmitted by anyone for any purpose, commercial or non-commercial.\"","uri":"http://rightsstatements.org/vocab/NoC-US/1.0/","holder":"New York University Libraries","source":"https://afghanistandl.nyu.edu/about.html","delivery":"Images are served from a copy mirrored by this project, not from NYU's servers, under the reproduction terms above.","endorsement":"This is an independent project. It is not affiliated with, endorsed by, or reviewed by New York University."},"text":{"statement":"Machine-generated transcription, dedicated to the public domain under CC0 1.0. No warranty of accuracy: see the provenance block on every page.","uri":"https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/","holder":"Steps Ventures"}},"provenance":{"text_produced_by":"gemini-3.1-pro-preview","thinking_level":"low","read_completed":"2026-08-09","per_page_confidence":null,"per_page_confidence_note":"Not recorded during the corpus run. No calibrated per-page score exists, and none is estimated here.","human_reviewed":false,"accuracy_context":"Roughly two thirds of characters agree with a modern printed edition of the same text. Much of the disagreement is editorial, not misreading. Treat the transcription as a finding aid and read the page image before quoting.","primary_source":"The page image. The text is an index into it."}}